1970’li yıllarda Anadolu’da başlayan köyden şehre göçü konuşurken genellikle köyden gelen insanların değişen hayatlarını anlatıyoruz.
Daha iyi bir gelecek umuduyla yola çıkan aileler, yeni yaşam alanlarına ve farklı alışkanlıklara adım attılar.
Ancak o dönemin Anadolu şehirlerini de bugünün şehirleriyle karıştırmamak gerekir.
Her tarafı pırıl pırıl, altyapısı tamamlanmış, düzenli sokakları, mamur evleri ve modern yaşam koşulları olan şehirlerden söz etmiyoruz.
Öyle ki bazı evlerde tuvalet ve su gibi temel ihtiyaçlar bugünkü anlamda evin içinde bile karşılanamıyordu.
Kanalizasyon sorunları, sokak çeşmeleri, kötü kokular, sinekler ve şehir meydanlarından geçen hayvan sürüleri günlük hayatın bir parçasıydı.
Kısacası bazı Anadolu şehirleri, bugünkü anlamda şehirleşmiş olmaktan uzaktı; büyük bir köyü andıran yaşam koşulları vardı.
Bunu geçmişi küçümsemek veya o günün insanlarını yargılamak için söylemiyoruz. Sadece yaşadığımız dönüşümü doğru değerlendirebilmek için o günün gerçeklerini hatırlamak gerekiyor.
Sonra şehirler değişmeye başladı.
Eski mahallelerin çevresinde yeni yerleşim alanları oluştu.
Toprak yollar asfaltlandı, kanalizasyon ve içme suyu şebekeleri genişledi, elektrik ve telefon daha yaygın hâle geldi.
Yeni caddeler açıldı, apartmanlar yükseldi, okullar, hastaneler, fabrikalar ve alışveriş merkezleri kuruldu.
Küçük esnafın yanına büyük işletmeler, atölyelerin yanına sanayi tesisleri eklendi. Şehirlerin ticareti ve ekonomik hayatı büyüdü.
Köylerden gelen insanlar bu dönüşümün önemli bir parçası oldular.
Fabrikalarda, inşaatlarda, atölyelerde çalıştılar; esnaf oldular, iş kurdular, üretime ve ticarete katıldılar.
Şehirlerde zaten yaşayan insanların emeği, tecrübesi ve birikimiyle bu yeni hayat birlikte şekillendi.
Elbette bu büyüme her sorunu çözmedi. Plansız yapılaşma, trafik, çevre kirliliği, konut sıkıntısı ve şehirler arasındaki gelişmişlik farkları da bu dönüşümün bir parçası oldu.
Zamanla alışkanlıklar, gelenekler, komşuluk ilişkileri ve kültürler birbirine karıştı.
Ne şehir eski şehir olarak kaldı ne de insanların yaşamı eski alışkanlıklarıyla sınırlı kaldı.
Belki de bu yarım asırlık değişime bakarken sormamız gereken soru şudur:
Köyden şehre göç, yalnızca insanların yer değiştirmesi miydi, yoksa Anadolu’nun birlikte yeni bir hayat kurma hikâyesi miydi?
Bugün yaşadığımız şehirler, geçmişten gelen birikimin, orada yaşayanların ve sonradan katılanların ortak emeğiyle şekillendi.
Bu hikâyede herkesin bir izi, bir emeği ve bir hatırası var.