Tek adamlar; gerçek “çılgın diktatörlerdir. Kuralların, kurumların sınırlamalarından kurtulmayı başarmış, böylece devlet politikalarını kendi saçma arzularına tabi kılabilmiş insanlardır…
Tek adamlar; kendilerini ömür boyu devlet başkanı seçtirmek için her yolu mübah görürler, devletin tüm gücünü kullanarak “seçimler” düzenleyip, şaibeli sonuçlar ile seçilir, devleti şahsi malı gibi görürler…
“Tek adam iktidarı”; tek bir kişinin yasalar ve güçler ayrılığı prensibi tarafından sınırlanmadığı bir yönetim biçimdir.
Dünya tarihinde “tek adam” örneği o kadar çoktur ki, ciltlerce kitap yazılabilir…
Birkaç örnek verelim;
Hastings Kamazu Banda; kendini Malavi’nin “ömür boyu devlet başkanı” ilan etti.
“Ben ne dersem kanundur. Kelimesi kelimesine kanundur…” Diyordu.
Ülkedeki bütün önemli makamlarda görev yapacak yetkilileri atama ve görevden alma yetkisi sadece kendindeydi, birçok önemli bakanlığı da doğrudan kendisi üstlenmişti…
Şöyle diyordu; “Bu ülkedeki hiçbir şey benim işim olmaktan uzak değildir… Her şey benim işim. Her şey…”
Hukuki kararlara bağlı olmadığını açıkça ilan etti, mahkemelerin kararını keyfine göre değiştirme ya da “düzen karşıtı” olduğunu düşündüğü herhangi birinin malına mülküne el koyma hakkını kendinde gördü…
İdi Amin; Uganda lideriydi, kendisini Ömür Boyu Devlet Başkanı ilan etti.
Döneminde, Uganda’daki bütün idari yapı çöktü.
Binlerce insan öldürüldü ve tutuklandı…
Stalin;
Döneminde,Yöneticilerin ortalama işçi maaşı alma ilkesi terk edilmişti,
İşçilerin sendika, grev, toplu, sözleşme hakları kaldırılmıştı,
Kadınların istihdamı azaltılmış, kadınlar, çok çocuk yapmaya teşvik edilmişti…
Partiye hükmetmesi, muhaliflerini bertaraf etmesi ve bu güç ile kurduğu büyük bürokratik ağ ile devleti yönetiyordu.
Aslında Stalin tek başına tüm ulusu yönetiyordu…
Tarih: 25 Şubat 1956...
Kruşçev; Partinin 20. Kongresinde tarihe geçen o ünlü konuşmasını yaptı.
Kruşçev konuşmasında;
“Tek Adam” Stalin dönemine yüklendi...
Kruşçev’e göre Stalin, genel sekreterliği döneminde çok başarısızdı.
Çünkü;
Stalin ülkeyi, acımasız ve plânsız yönetmişti.
Kruşçev Stalin’i, Devleti ele geçirebilmek adına; Orduda, emniyette, yargıda haksız tasfiyeler yapma ve kendine yakın kadrolar ile doldurmakla suçlamıştı…
Duma üyelerinden biri;
“Stalin bütün bunları yaparken, sen neredeydin Yoldaş Kruşçev?..” Diye bağırdı.
Kruşçev, “Kimdi o?..” Diye sordu.
Bir kişi; Korkulu ve titreyen bir sesle;
“Bendim Yoldaş” dedi.
Kruşçev, adama döndü;
“Stalin o kadar sert, o kadar acımasız, o kadar kanun tanımazdı ki; hiç kimse ona itiraz edemiyordu ve o bütün bunları yaparken ben de işte şu an senin olduğun yerdeydim...” Diyordu.
Bir örnekte komşumuz İran’dan;
Tarih 29 Ekim 1925…
İran Meclisi’ne bir kanun teklifi geldi. O tarihe kadar belki de en önemli kanun teklifiydi bu…
Rıza Pehlevi’nin yandaşları vermişti bu kanun teklifini, Kaçar hanedanı ilga edilecek ve Rıza Pehlevi “şah” olacaktı…
Musaddık teklif hakkında konuşmak üzere kürsüye geldi, Kuran’ı kaldırdı, milletvekillerini ayağa davet etti ve Anayasal sistemi koruma adına yemin ettirdi…
Musaddık, Rıza’nın başarılarını övdü, ülkeyi yönetmek istiyor ise “şah” değil, “başbakan” olması gerektiğini söyleyerek,
“Kraliyet ve idari gücün tek bir kişinin elinde toplanması “sadece gericilik, istibdat” olacak ve bu sistem “Zanzibar” da dahi bulunmayacak kadar yoldan çıkmış bir sistem olacaktır…” Diyordu…
Konrad Adenaur 1917 yılında Köln Belediye Başkanı olmuştu, seçilmişti, 16 yıl bu görevi yapmıştı, ta ki onu hapseden Naziler iktidara gelene kadar.
Hitler sonrası 1949’da Almanya Şansölyesi oldu.
Almanya’yı Nazi yıllarından parlamento hayatına taşıyan adamdı.
Savaş sonrası yıkıntılar ve enkaz arasında dolaşırken;
“Umarım bir daha İsa bile gelse tüm yetkiyi bir insana verecek kadar aptal olmayız…” Diyordu…
Son söz;
“Tek adam rejimleri; laik, demokratik hukuk devletlerinin katilidir...”