Bir zamanlar işçiler, patronların karşısında tek başlarına güçsüz olduklarını gördüler. Emeğinin karşılığını almak, insanca yaşamak, haklarını korumak ve geleceklerine sahip çıkmak için bir araya geldiler.
Sendikalar böyle doğdu.
Türkiye’de sendikalaşma mücadelesi özellikle 1960’lı ve 1970’li yıllarda büyük bir ivme kazandı.
Türk-İş (1952), DİSK (1967), MİSK (1970) ve Hak-İş (1976) gibi konfederasyonlar ortaya çıktı. İşçiler örgütlendi, grevler yaptı, toplu sözleşmelerle haklar kazandı. Sendika, işçinin sesi ve patron karşısındaki gücü hâline geldi.
O yıllarda sendika kurmak, işçinin kendi geleceğine sahip çıkması demekti. Sendika yöneticiliği de büyük bir sorumluluk ve mücadele alanıydı.
Aradan yarım asır geçti.
Bugün dönüp baktığımızda sendikacılığın önemli bir değişim geçirdiğini görüyoruz. Elbette hâlâ işçinin hakkı için mücadele eden, emeğin yanında duran sendikalar ve yöneticiler var.
Ancak bazı sendikalarda bambaşka bir tablo ortaya çıktı.
İşçinin hakkını savunmak için kurulan makamlar, zamanla bazı yöneticiler için kalıcı bir güç ve ayrıcalık alanına dönüştü. İşçinin aidatlarıyla ayakta duran kurumların başındaki bazı isimler, yıllar içinde varlıklı ve güçlü konumlara ulaştı. İşçinin geçim derdi sürerken, sendika yönetimlerinin yaşam koşulları ve işçiyle aralarındaki mesafe tartışma konusu oldu.
Daha da düşündürücü olanı şu: İşçi, patronun karşısında haklarını korumak için yasalarla güvence altına alınmış bir örgüt kurdu.
Fakat kendi temsilcilerini yeterince denetleyebilmek, hesap sorabilmek ve gerektiğinde değiştirebilmek konusunda aynı güvenceleri her zaman etkili biçimde kullanamadı.
Böylece işçinin önüne yeni bir mücadele çıktı.
Bir zamanlar patrona karşı örgütlenen işçi, şimdi kendi adına konuşanların da kendisine hesap vermesini istiyor.
Peki işçi, patrona karşı kendisini korumak için sendika kurdu.
Sendika başkanları da patron gibi bir güce dönüştüğünde, işçi kendisini kime karşı ve nasıl koruyacak?
Sendika başkanlığı ömür boyu taşınacak bir koltuk değildir.
Sendika, yöneticisinin malı değil, işçinin ortak örgütüdür.
O koltukta oturanlar işçiye hükmetmek için değil, işçiye hizmet etmek için vardır.
Elli yıllık sendikalaşma mücadelesinin bugün önümüzde bıraktığı en önemli soru belki de budur:
İşçinin sendikası mı, sendikanın işçisi mi?
Çünkü işçinin alın teriyle kurulan bir kurum, günün sonunda işçinin denetleyemediği bir güce dönüşmemelidir.
