KİMSE YOK MU DERNEĞİ DAVASINDA 2 TUTUKLAMA

KİMSE YOK MU DERNEĞİ DAVASINDA 2 TUTUKLAMA

ERDEMLİ VADİSİ GÖRENLERİ HAYRETE DÜŞÜRÜYOR

ERDEMLİ VADİSİ GÖRENLERİ HAYRETE DÜŞÜRÜYOR

10 KADINDAN 1’İ SERVİKS KANSERİ RİSKİ ALTINDA

10 KADINDAN 1’İ SERVİKS KANSERİ RİSKİ ALTINDA

MELİKGAZİ BELEDİYESİ SPORU MAHALLELERE TAŞIDI

MELİKGAZİ BELEDİYESİ SPORU MAHALLELERE TAŞIDI

BÜYÜKŞEHİR KAVŞAKLARI YENİLİYOR

BÜYÜKŞEHİR KAVŞAKLARI YENİLİYOR

TÜRKOLOJİ ÇALIŞMALARININ TARİHİ GEÇİŞ AŞAMALARI-V
  • BEYHANASMA
    • BEYHAN ASMA
    • BEYHANASMA@kayserihakimiyet2000.com
    • 11 Ağustos 2017 - 12:12:41

ESKİ SOVYETLERDE VE ŞİMDİKİ RUSYA’DA
TÜRKOLOJİ ÇALIŞMALARININ TARİHİ GEÇİŞ AŞAMALARI-V
Sov¬yet¬ler¬de¬ki ge¬nel şar¬ki¬yat ça¬lış¬ma¬la¬rı için¬de Tür¬ki¬ye en il¬gi çe¬ken ül¬ke¬ler¬den bi¬ri¬dir. Tür¬ki¬ye’nin bu ko¬nu¬mu, sa¬hip ol¬du¬ğu zen¬gin ta¬ri¬hî bi¬ri¬kim¬den çok, 20. yüz¬yıl¬da ya¬şa¬dı¬ğı çe¬şit¬li ge¬liş¬me¬ler¬le (me¬se¬la si¬ya¬si alan¬da Mi¬li Mü¬ca¬de¬ley¬le, çok par¬ti¬li ha¬ya¬ta ge¬çiş¬le; eko¬no¬mi ala¬nın¬da li¬be¬ral, dev¬let¬çi po¬li¬ti¬ka-lar¬la) ir¬ti¬bat¬lı¬dır.
Ba¬tı’nın ak¬si¬ne Rus¬ya’nın “ken¬di Do¬ğu”su ile ya¬kın ve doğ¬ru¬dan bir bağ¬lan¬tı¬sı¬nın ol¬ma¬sı, ül¬ke¬de¬ki şar-ki¬yat ça¬lış¬ma¬la¬rı¬nın hem çok yön¬lü ve komp¬li¬ke ol¬ma¬sı¬na hem de kül¬tü¬rel ha¬ya¬tın önem¬li fak¬tör¬le¬rin-den bi¬ri ha¬li¬ne gel¬me¬si¬ne ne¬den ol¬muş¬tur. An¬cak, Rus¬ya’da¬ki şar¬ki¬yat ça¬lış¬ma¬la¬rı he¬nüz Ba¬tı’da¬ki gi¬bi bir öz-eleş¬ti¬ri sü¬re¬ciy¬le kar¬şı¬laş¬ma¬mış¬tı. Bu bağ¬lam¬da şar¬ki¬yat¬çı¬lık, pür bir aka¬de¬mik di¬sip¬lin ol¬ma özel¬li¬ği¬ni ko¬ru¬yor¬du. Sov¬yet dö¬ne¬min¬de ise, araş¬tır¬ma¬la¬rın bo¬yu¬tu ve şek¬li de¬ğiş¬miş¬ti; özel¬lik¬le So-ğuk Sa¬vaş’ın baş¬lan¬gı¬cın¬dan iti¬ba¬ren lin¬gu¬is¬tik ağır¬lık¬lı ça¬lış¬ma¬lar¬dan ta¬rih, kül¬tür ve sos¬yo-eko¬no¬mik ko¬nu¬la¬ra doğ¬ru bir kay¬ma/yo¬ğun¬laş¬ma söz¬ko¬nu¬su idi. Tüm bun¬lar, ulus¬la¬ra¬ra¬sı şar¬ki¬yat ça¬lış¬ma¬la¬rı¬nı et¬ki¬le¬miş, Ba¬tı’da ve özel¬lik¬le ABD’de İkin¬ci Dün¬ya Sa¬va¬şı son¬ra¬sın¬da ben¬ze¬ri ça¬lış¬ma¬la¬rın iv¬me ka-zan¬ma¬sın¬da önem¬li rol oy¬na¬mış¬tı. Bu çer¬çe¬ve¬de, me¬se¬la, Sov¬yet¬le¬rde yapılan ça¬lış¬ma¬la¬r¬dan en¬di¬şe du¬yan ABD’de 1949-1969 yıl¬la¬rı ara¬sın¬da şar¬ki¬yat¬çı¬lık ko¬ca¬man bir “aka¬de¬mik im¬pa¬ra¬tor¬luk”a dö¬nüş-müş¬tü. Te¬zi¬nin ilk bö¬lü¬mün¬de yu¬ka¬rı¬da¬ki hu¬sus¬lar¬dan ve Çar¬lık Rus¬ya’da Tür¬ko¬lo¬ji araş¬tır¬ma¬la¬rı¬nın ta¬ri¬hin¬den bah¬set¬ti¬ği¬ni be¬lir¬ten Şa¬hin, ikin¬ci bö¬lüm¬de Sov¬yet¬ler za¬ma¬nın¬da¬ki ça¬lış¬ma¬la¬rı dö¬nem¬len-dir¬di¬ği¬ni vur¬gu¬la¬dı. Şa¬hin’in yap¬tı¬ğı dö¬nem¬len¬dir¬me şu şe¬kil¬de¬dir: 1. Dü¬zen¬siz bü¬yü¬me (1917-1920); 2. Nis¬pe¬ten dü¬zen¬li ve sı¬nır¬lı ge¬liş¬me (1930-1940); 3. Kök¬lü ye¬ni¬den ya¬pı¬lan¬ma (1950-1961); 4. Dü¬zen-li bü¬yü¬me, geç Sov¬yet dö¬ne¬midir.
Son ola¬rak , Sov¬yet¬ler dö¬ne¬min¬de ya¬zı¬lan Tür¬ki¬ye ile il¬gi¬li iki önem¬li ese¬rin -A. M. Şam¬sut¬ti¬nov’un Tür¬ki¬ye’de Mil¬li Mü¬ca¬de¬le 1918-1923 (1966) ad¬lı te¬lif ese¬ri ve Tür¬ki¬ye’de Ka¬pi¬ta¬lizm: 1950-1980’ler¬de Sos¬yo¬eko¬no¬mik Ge¬liş¬me (1987) isim¬li edis¬yon bir ki¬tap- içe¬rik¬le¬ri¬ni ana¬liz et¬ti¬ği¬ni söy¬le¬di. Top¬lan¬tı, so-ru ve ce¬vap fas¬lıy¬la so¬na er¬di. Bu hızlanışınbaşlıca âmilleri, şüphe yok ki, Rus Türkolojisinin uzun bir geçmişe sahip bulunuşu ve SSCB’de dil incelemelerine, hususiyle Türk lehçeleri araştırmalarına son zamanlarda verilen ehemmiyet olmuştur. Gerçekten bugün Rusya’da Türkoloji tetkikleri ile uğraşan çeşitli kurumlar ve ilim merkezleri vardır. SSCB İlimler Akademisine bağlı Dilcilik Enstitüsü (İnstitut Yazıkoznaniya) ile yine aynı akademiye bağlı Şarkiyat Enstitüsü (İnstitut Vostokovedeniya) bu kurumların başında gelir. Moskova’da bulunan bu iki enstitünün Türk Dilleri şubelerinde çoğu milletler arası şöhrete sahip Sovyet Türkologları, belli bir plân ve program gereğince, yaşıyan Türk lehçeleri üzerinde çalışmaktadırlar. Ayrıca Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan, vb. gibi Sovyet Cumhuriyetlerinin baş şehirlerinde, İlimler Akademisi Dil ve Edebiyat Enstitülerince, mahallî lehçeler üzerinde dikkate değer inceleme ve araştırmalar yayımlanmaktadır. Nihayet bütün bu araştırma ve incelemelere üniversitelerdeki tabiî çalışmaları da katmak lâzımdır. Bilindiği gibi, Rusya’daki üniversitelerin birçoğunda Türkoloji kürsüleri vardır. Bu üniversitelerde Türk dili ve lehçeleri konusunda her yıl belki Türkiye üniversitelerindekilerden çok mezuniyet ve doktorluk tezi müdafaa edilmektedir.

  • Etiketler

The comments are closed.

Üye Girişi
  • Kullanıcı Adınız
  • Şifreniz