Okulların kapanmasına ve karne gününe sayılı günler kala bazı çocuklar yüksek notlarının sevincini yaşarken, bazıları ise karnelerindeki zayıf notlar nedeniyle kaygı duyuyor. Acıbadem Bakırköy Hastanesi Klinik Psikolog Seda Akcan, ebeveynlerin her iki durumda da çocuklarına yaklaşımlarının karnedeki notlardan çok daha kalıcı etkiler bırakabileceğine dikkat çekerek, “Karne dönemi yalnızca akademik başarının değerlendirildiği bir süreç değil; aynı zamanda çocukların kendileriyle ilgili algılarının şekillenebildiği önemli bir dönemdir. Karneyi çocuğun değerini gösteren bir belge olarak görmek yerine, eğitim yılı boyunca gösterdiği çabanın ve gelişimin bir yansıması olarak değerlendirmek önemlidir” diyor.
Özellikle düşük notlarla karşılaşıldığında eleştirel, suçlayıcı veya kıyaslayıcı tutumların çocukların özgüvenini zedeleyebileceği uyarısında bulunan Klinik Psikolog Seda Akcan, “Çocukların sağlıklı gelişimleri için en büyük ihtiyaçlarından biri anlayışlı ve destekleyici ebeveynlerdir. Dikkat edilmesi gereken en önemli nokta ise çocuklara koşulsuz kabul ve destek duygusunu hissettirmektir. Çocuklar notlarından bağımsız olarak sevildiklerini ve değer gördüklerini hissettiklerinde hem psikolojik dayanıklılıkları hem de öğrenme motivasyonları güçlenmektedir” diye konuşuyor. Klinik Psikolog Seda Akcan, karne günü ebeveynlerin dikkat etmeleri gereken 8 yaklaşımı anlattı; önemli öneriler ve uyarılarda bulundu.
Önce nasıl hissettiğini sorun
Kendini anlaşılmış hisseden çocuklar, yaşadıkları süreci daha sağlıklı yönetebiliyor. Dolayısıyla karneye bakmadan önce çocuğunuza karne notlarıyla ilgili neler hissettiğini sorun. Heyecan, mutluluk, kaygı veya hayal kırıklığı gibi duygularını ifade etmesine fırsat tanıyın.
Koşulsuz kabul mesajı verin
Çocuklar, başarılarından bağımsız olarak sevildiklerini ve kabul gördüklerini hissetmeye ihtiyaç duyarlar. Ebeveynlerin kullandığı dil bu noktada oldukça önemlidir. “Seni notların için değil, sen olduğun için seviyorum” mesajı çocuğun psikolojik dayanıklılığını güçlendiriyor. Güvenli bağlanma ve sağlıklı özgüvenin temelinde “koşulsuz kabul” yer alıyor.
Başarıyı takdir edin, ancak baskı oluşturmayın
İyi notlar alan çocukların emeklerini ve çabalarını takdir etmek önem taşıyor. Ancak başarıyı yalnızca notlarla ilişkilendirmenin ilerleyen dönemlerde performans baskısına yol açabileceğini vurgulayan Klinik Psikolog Seda Akcan, “Çocuğun kişiliğini değil, davranışını övmek daha sağlıklı bir yaklaşımdır. Takdir, motivasyon kaynağı olmalı; baskı unsuru haline gelmemelidir” diyor.
Düşük notlarda suçlayıcı olmayın
Düşük notlar karşısında öfkelenmek, ceza vermek veya aşağılayıcı ifadeler kullanmak çocuğun özgüvenini olumsuz etkileyebiliyor. Klinik Psikolog Seda Akcan, bunun yerine düşük performansın nedenlerinin araştırılması gerektiğini belirterek, “Öğrenme güçlüğü, dikkat sorunları, motivasyon eksikliği veya duygusal zorluklar gibi birçok etken söz konusu olabilir. Çözüm odaklı yaklaşım her zaman daha faydalıdır” diye konuşuyor.
Arkadaşlarıyla kıyaslamayın
Her çocuğun öğrenme hızı, ilgi alanları ve yetenekleri farklı oluyor. “Komşunun çocuğu daha başarılı”, “Sen neden yapamadın?” gibi ifadeler motivasyonu artırmak yerine başarısızlık duygusunu pekiştirebiliyor. Bunun yerine çocuğun yaşadığı zorlukları anlamaya çalışmak ve çözüm odaklı bir yaklaşım benimsemek daha sağlıklı sonuçlar veriyor.
Karneyi ödül veya ceza aracı olarak görmeyin
“Karneyi bir ödül veya ceza mekanizması olarak değil, gelişim alanlarını gösteren bir geri bildirim olarak değerlendirmek gerekir” diyen Klinik Psikolog Seda Akcan, sözlerine şöyle devam ediyor: “Karne günü çocukların yalnızca eksiklerine değil, güçlü yönlerine de dikkat çekmek gerekir. Her çocuğun öğrenme hızı, ilgi alanları ve yetenekleri farklıdır. Çocuğun hangi alanlarda güçlü olduğunu ve hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğunu görmek önemlidir. Böylece gelecek dönem için daha gerçekçi hedefler belirlenebilir. Karne bir sonuç değil, yeni bir başlangıç olabilir.”
Yaz tatilini ceza dönemine dönüştürmeyin
Çocuğun düşük notları nedeniyle tüm yaz tatilini ders çalışarak geçirmesini beklemek doğru bir yaklaşım değildir. Yeterince dinlenebilen çocuklar yeni döneme daha hazır başlayabiliyor. Tatil, çocukların dinlenme, oyun oynama ve psikolojik olarak yenilenme dönemidir. Elbette eksik konular desteklenebilir, ancak bunun dengeli şekilde yapılması gerekiyor.
Gelecek dönem için birlikte plan yapın
Karne sonrasında geçmişe takılı kalmak yerine geleceğe odaklanmak daha yararlı oluyor. Çocuğun güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerinin birlikte değerlendirilerek yeni hedeflerin belirlenmesi fayda sağlıyor. Bu süreçte çocuğun da fikirlerinin alınması sorumluluk duygusunu artırıyor. Ortak planlar, akademik gelişimi destekleyen önemli bir unsur olarak öne çıkıyor.