Dereler Develi'nin Candamarıdır.
Erciyes Dağı’nın güney yamacında yer alan yerleşim birimleri, tarih boyunca Erciyes’in nimetlerinden de külfetlerinden de derinden etkilenmiştir.
Bu durumun en eski ve somut örnekleri, tarihi Gereme şehri ve bugünkü Develi yerleşimidir.
Coğrafi Yerleşim ve Dere Güzergahları
1. Derindere ve Develi Dağları Hattı
Develi Dağları ile İncesu-Çomaklı istikametindeki Derindere'den gelen sel suları; Fenese'den başlayarak Gedine Köprüsü istikametine, oradan Aygözme altı ve Arıtma Tesisi yanından geçerek Sindelhöyük altından Sultan Sazlığı’na ulaşırdı.
2. Erciyes Güneyi, Aksu ve Beşparmak İstikameti
Erciyes Dağı’nın güneyinden, Aksu istikametinden, Göğdepe ve Beşparmak dağlarından gelen yağmur ve sel suları; Aksu ile Çomaklı bağlarından gelen sularla birleşirdi.
Bu sular, Çayiçi bağlarının arasından geçerek Develi Deresi adını alırdı. Ardından Demir Köprü istikametini takiben Venk altından ve eski mezbaha yanından geçerek Fenese'den gelen dereyle birleşir, Sultan Sazlığı’na doğru yol alırdı.
3. Kalaycık Deresi
Şehir mezarlığı istikametinden ve Kalaycık Deresi'nden gelen sel suları, Seyrani Kampüsü yanındaki yan derelerle birleşerek Develi Deresi’ne dökülürdü.
4. Yapraklı Deresi
Yapraklı Dere ve Kızık Köyü istikametinden, Çöplük bölgesinin doğusu ile batısından gelen sel suları da Güzelce bağları istikametinden Develi Deresi’ne kavuşurdu.
Tüm bu derelerden toplanan sular, en nihayetinde Sindelhöyük alt deresinden geçerek Sultan Sazlığı’na adeta bir can suyu olurdu.
Son Yıllarda Neler Oldu?
• Yapılaşma ve Dere Yataklarının Kapanması: Son yıllarda dere güzergahlarında yapılaşma hızla yaygınlaştı.
Özellikle Develi Deresi’nin üzerinin kapatılması, doğal akış dengesini bozdu.
• İlçe Merkezindeki Taşkınlar: İlçe merkezinde biriken sel suları bile artık derelere kavuşmakta zorlanıyor.
Akacak yol bulamayan sular, evleri ve iş yerlerini basarak ciddi mağduriyetlere yol açıyor.
Tarihte Erciyes'ten Gelen Seller
Develi bölgesi, Roma ve Bizans dönemlerinden itibaren buraya yerleşen topluluklar dahil olmak üzere, tarih boyunca Erciyes’ten gelen büyük sel felaketleriyle karşı karşıya kalmıştır.
Bunun en bariz ve tarihi kanıtı, sel sularıyla toprak altında kalan Gereme şehri harabeleridir.
Yakın tarihte; 1950, 1960, 1970, 1980, 2008 ve 2020’li yıllarda belirli aralıklarla benzer felaketler yaşanmıştır. Erciyes Dağı’ndaki karların aniden erimesi ve şiddetli yağmurlar birleştiğinde, dereler coşkun sel yataklarına dönüşmüştür. Arazi yapısından dolayı sel suları ilk etapta bims (ponza) taşlarını Develi’ye doğru sürüklerken, ilerleyen saatlerde önüne kattığı devasa kaya kütlelerini de ilçeye taşımıştır. Bu durum hem ilçe sakinlerinin hafızalarında tazeliğini korumakta hem de sel yataklarının ağzında hala duran dev kayalarla kendini göstermektedir.
Alınan Önlemler ve Kuşaklama Kanalı
• Sel Kıran Setleri:
DSİ tarafından 2008 yılında Aksu bölgesinde taşkınları önlemek amacıyla 2 adet "sel kıran" seti inşa edilmiştir.
• Kuşaklama Kanalı Projesi (2008): Develi Deresi civarındaki yapılaşmayı geri döndürmek ve yeniden düzenlemek zorlaşınca, Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından 2008 yılında bir proje geliştirilmiştir.
Yapraklı Deresi, Kalaycık Deresi ve Aksu istikametinden gelen sel sularının bir Kuşaklama Kanalı vasıtasıyla toplanarak doğrudan Sultan Sazlığı’na aktarılması planlanmıştır.
Zaman içerisinde bu güzergahlar ve kanalla ilgili karşılaşılan sorunlar kamuoyu ile yeterince paylaşılamamıştır.
Dolayısıyla kamuoyunun, Kuşaklama Kanalı’nın taşıyacağı yükü, kapasitesini ve coğrafi özelliklerini tam olarak bilememesi oldukça doğaldır.
Ancak doğanın dengesi ve gelinen kritik nokta bugün herkesin gözü önündedir.
Derleyen: Nezir Ötegen
3 Ekim 2026, Develi
