Çalışanların sağlık, stres ya da tükenmişlik nedeniyle işe devam edemediği günler (absenteizm) kadar, işlerinin başında olduğu halde verim gösteremediği dönemler de (presenteizm) şirketler için önemli bir maliyet kalemi oluşturuyor. Gallup’un 2026 Küresel İş Yeri Raporu’na göre düşük çalışan bağlılığının küresel ekonomiye maliyeti 10 trilyon dolar. Wellbees CEO’su Melis Abacıoğlu, 24-30 Haziran Dünya Esenlik Haftası dolayısıyla yaptığı açıklamada, “Çalışan esenliğini iş stratejisinin merkezine koyan, stres ve tükenmişliği doğru yöneten şirketler bağlılığı artırırken büyük finansal risklerin de önüne geçiyor” dedi.
Şirketler çalışan maliyetlerini hesaplarken çoğunlukla maaş, yan haklar ve işe alım giderlerine odaklanıyor. Ancak sağlık sorunları, stres ve tükenmişlik nedeniyle işe gelinemeyen günler ile işte olunmasına rağmen verimin düştüğü dönemler de kurumların performansını doğrudan etkiliyor. İş dünyasında absenteizm ve presenteizm olarak tanımlanan bu iki başlık, şirketler için görünmeyen maliyetler ve verimlilik kayıpları oluşturuyor. Kurumsal esenlik çözümü Wellbees’in CEO’su Melis Abacıoğlu, 24-30 Haziran Dünya Esenlik Haftası dolayısıyla yaptığı açıklamada, şirketlerin çalışan bağlılığını artırmaları ve absenteizm-presenteizm kaynaklı kayıpları azaltmaları için önerilerde bulundu.
“Presenteizmin faturası sanılandan çok daha ağır”
Abacıoğlu, “Bir çalışanın sabah işe başlarken zihnini kaygılardan arındırabilmesi, kendini güvende hissetmesi ve potansiyelini tam olarak ortaya koyabilmesi, günümüz iş dünyasında verimliliği sağlamanın öncelikli adımı. Ancak özellikle iş yükü artan, ekonomik kaygılarla boğuşan ve tüm bu stres altında yalnız bırakılan çalışanlardan tam performans beklemek gerçekçi değil. Bu durumun küresel ekonomiye ve şirketlere faturası ise sanılandan çok daha ağır. Gallup’un 2026 Küresel İş Yeri Raporu’na göre çalışan bağlılığı 2025’te %20’ye geriledi. Düşük bağlılığın küresel ekonomiye maliyeti ise 10 trilyon dolar, yani küresel GSYH’nin yaklaşık %9’u olarak hesaplanıyor. Wellbees olarak yaptığımız araştırmalar, Türkiye’de bu bağlılığın %10’lara kadar gerilediğine işaret ediyor. Deloitte’un 2024’te yayımladığı araştırmaya göre de Birleşik Krallık’ta kötü ruh sağlığının işverenlere yıllık maliyeti 51 milyar sterlin ve bunda da aslan payını yaklaşık 24 milyar sterlinle presenteizm oluşturuyor” dedi.
Absenteizm ve presenteizmi azaltacak 3 öneri
Çalışan esenliğini iş stratejisinin merkezine koyan, stres ve tükenmişliği doğru yöneten şirketlerin bağlılığı artırırken büyük finansal risklerin önüne geçebileceğine dikkat çeken Abacıoğlu, absenteizm ve presenteizmi azaltacak önerilerde bulundu.
1. Psikolojik güvenlik alanları yaratın: Çalışanların tükenmişlik ya da stres hissettiklerinde bunu yöneticileriyle korkusuzca paylaşabileceği bir kültür inşa edin. Presenteizmin en büyük tetikleyicisi, çalışanın, ‘halsiz veya yetersiz görünürsem işimi kaybederim’ kaygısıdır. Yöneticilerin performans odaklı liderlikten empati odaklı liderliğe geçmesini sağlayacak eğitimler planlayın.
2. Esenliği veriyle yönetin: Çalışan esenliğini bir ‘iyi niyet’ projesinden ziyade veriyle yönetilen bir süreç olarak konumlandırın. Şirket içindeki absenteizm oranlarını, devir hızını (turnover) ve çalışan memnuniyeti verilerini düzenli olarak takip edin. Bu alanda geliştirilmiş araç setlerini kullanarak şirketin hangi departmanında stresin veya tükenmişliğin tırmandığını erkenden tespit edin ve önleyici çözümler geliştirin.
3. Bağlantıyı kesme hakkını kurumsallaştırın: Özellikle hibrit ve uzaktan çalışma modellerinde mesai saatlerinin belirsizleşmesi, uzun vadede işten kopuşları artırıyor. Şirketinizde bağlantıyı kesme hakkı politikalarını netleştirin. Mesai saatleri dışındaki e-posta veya mesajlaşmaları sınırlandırarak çalışanlara alan bırakın.
