Mimarlar Odası olarak, yapı ruhsatı süreçlerinde yaşanan bürokratik yükün azaltılması, kamu kaynaklarının daha verimli kullanılması ve doğal çevrenin korunması amacıyla uzun süredir dile getirdiğimiz dijital dönüşüm ihtiyacını bir kez daha kamuoyunun dikkatine sunuyoruz. Bu kapsamda yıllardır ilgili belediyelerle yapı ruhsat süreçlerinin dijitalleşmesi için görüşmeler yürütüyor, paydaş kurumları bir araya getiriyor ve çözüm önerileri sunuyoruz. Ancak ülkemizin birçok kentinde yıllar önce tamamlanan bu dönüşümün Kayseri’de hâlâ hayata geçirilememiş olması, konunun daha fazla ertelenemeyeceğini göstermektedir.
Kentimizde birçok belediyede yapı ruhsatı işlemleri hâlen basılı evraklar ve fiziksel proje çıktıları üzerinden yürütülmektedir. Oysa teknolojinin geldiği noktada, ruhsat süreçlerinin elektronik ortamda yürütülmesi hem teknik hem de hukuki açıdan mümkün hale gelmiştir. Buna rağmen devam eden geleneksel uygulamalar; ciddi maliyetlere, zaman kayıplarına, arşivleme sorunlarına ve en önemlisi büyük miktarda kâğıt tüketimine neden olmaktadır.
Kayseri'de yalnızca iki ilçe belediyesinin 2025 yılı verileri incelendiğinde durumun boyutu açıkça görülmektedir. Kocasinan Belediyesi’nde bir yıl içerisinde 1.496 yapı ruhsatı işlemi gerçekleştirilmiş olup, bu süreçlerde yaklaşık 368 bin metretül proje çıktısı alınmakta ve bunun baskı maliyeti 9,2 milyon TL’ye ulaşmaktadır. Talas Belediyesi’nde ise 635 dosya üzerinde işlem yapılmış, 539 belge düzenlenmiş ve bunların 252 adedini yeni yapı ruhsatları oluşturmuştur. Bu işlemler kapsamında yıllık yaklaşık 142 bin metretül proje çıktısı üretilmekte ve bunun maliyeti 3,5 milyon TL’yi aşmaktadır.
Böylece yalnızca iki ilçe belediyesinde gerçekleştirilen ruhsat ve belge süreçleri nedeniyle yıllık yaklaşık 510 bin metretül proje çıktısı alınmakta ve 12,7 milyon TL’nin üzerinde baskı maliyeti oluşmaktadır. Üstelik bu maliyet kamu tarafından değil, doğrudan yapı sahipleri, yatırımcılar ve sektör paydaşları tarafından karşılanmakta; başka bir ifadeyle, dijital ortamda yürütülebilecek işlemler için milyonlarca lira her yıl vatandaşın cebinden çıkmaktadır. Daha da önemlisi, bu ölçekteki kâğıt tüketimi yüzlerce ağacın kesilmesine neden olarak sürdürülebilir kentleşme hedefleriyle çelişen bir tablo ortaya koymaktadır.
Bugün Türkiye’nin birçok belediyesinde elektronik ruhsat, e-imza, dijital arşiv ve çevrim içi proje inceleme sistemleri aktif olarak kullanılmaktadır. Kayseri’deki ilçe belediyelerine göre daha az ruhsat işlemi gerçekleştiren birçok belediyenin dahi bu dönüşümü tamamlamış olması, Kocasinan ve Talas başta olmak üzere yapı ruhsatı süreçlerinin yoğun olarak yürütüldüğü ilçelerde dijitalleşmenin artık ertelenemez bir gereklilik olduğunu göstermektedir. Bu dönüşüm yalnızca teknolojik bir tercih değil; kamu kaynaklarının etkin kullanımı, vatandaşın gereksiz mali yüklerden korunması ve doğal çevrenin sürdürülebilirliği açısından bir zorunluluktur.
Mimarlar Odası olarak, yapı ruhsatı süreçlerinin dijitalleşmesini yalnızca teknolojik bir yenilik olarak değil; kamu kaynaklarının etkin kullanımı, çevresel sürdürülebilirlik ve çağdaş kent yönetimi anlayışının bir gereği olarak görüyoruz.
Bu nedenle ilgili tüm yerel yönetimleri, çağın gerekliliklerine uygun olarak yapı ruhsatı süreçlerini dijital ortama taşımaya ve elektronik ruhsat sistemlerini hayata geçirmeye davet ediyor; bu dönüşümün artık bir tercih değil, kamu yararı açısından zorunluluk olduğunu vurguluyoruz.
Kentimizin geleceği için hedefimiz; kaynaklarını verimli kullanan, çevresel sorumluluğu önceleyen ve dijital dönüşümü benimseyen bir şehircilik anlayışını güçlendirmektir.
