AVRUPA’NIN GÖÇMEN SORUNUNU ÇÖZDÜK, PEKİ BİZİM ŞOFÖRLERİMİZİN VİZE SORUNUNU KİM ÇÖZECEK?
Türkiye Avrupa’nın göç yükünü hafifletirken, kendi ihracatını taşıyan şoförleri için neden aynı ölçüde güçlü bir sonuç alamadı?
Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkileri değerlendirirken üzerinde yeterince durulmayan bir çelişki var.
Avrupa yıllarca göçmen sorunuyla uğraştı. Özellikle Almanya başta olmak üzere Avrupa ülkeleri, kontrolsüz göçün önlenmesini, sınırların korunmasını ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya yönelen düzensiz göçün durdurulmasını istediler.
Türkiye de bu süreçte önemli sorumluluklar üstlendi.
18 Mart 2016 tarihinde imzalanan Türkiye-AB mutabakatıyla düzensiz göçün önlenmesi ve geri kabul mekanizmaları konusunda iş birliği geliştirildi.
Bunun karşılığında Türk vatandaşları için vize serbestisi de gündeme geldi.
Ancak aradan yıllar geçti. Vize serbestisi gerçekleşmedi.
Peki, bütün bu süreçte Türkiye’nin kendi ekonomik çıkarları için Avrupa’dan talep etmesi gerekenler ne oldu?
Örneğin uluslararası taşımacılık yapan Türk TIR şoförlerinin vize sorunu neden kalıcı biçimde çözülemedi?
Avrupa’nın malını taşıyan şoföre Avrupa’nın kapısı neden bu kadar zor açılıyor?
Bugün Türkiye’nin ihracatında Avrupa önemli bir yere sahip.
Türk sanayicisi Avrupa’ya mal üretiyor, ihracatçı sipariş alıyor, nakliyeci taşıma organizasyonunu yapıyor.
Fakat bütün bu zincirin en önemli halkalarından biri olan şoför, vize engelleriyle karşılaşıyor.
Randevu bulamıyor, kısa süreli vize alıyor, bazen başvurusu reddediliyor.
Üstelik uluslararası taşımacılık yapan bir şoförün işi gereği Avrupa’da geçirdiği süre, sıradan bir turistin seyahat süresinden çok farklı.
Schengen bölgesinin 180 gün içerisinde 90 gün kalış kuralı, bu mesleğin doğasına uygun olmayan ciddi bir engel oluşturuyor.
Düşünün: Bir Türk TIR’ı Avrupa’ya mal götürüyor.
Şoför yükünü indiriyor, yeni yükünü alıyor, başka bir ülkeye geçiyor. Bazen haftalarca Avrupa yollarında çalışıyor.
Ama bir süre sonra kendisine, 90 günlük süresini doldurduğu ve artık Avrupa’da bulunamayacağı söyleniyor.
Bu nasıl bir ticaret anlayışıdır?
Almanya’nın Türkiye’ye ihtiyaç duyduğu dönemler hiç mi olmadı?
Özellikle Almanya, son yıllarda iş gücü açığı, yaşlanan nüfusu ve nitelikli çalışan ihtiyacı nedeniyle Türkiye ile ilişkilerini geliştirmek istedi.
Türkiye ile Almanya arasında göç ve iş gücü alanında çeşitli iş birlikleri de gündeme geldi.
Avrupa’nın düzensiz göç sorunuyla uğraştığı, Almanya’nın iş gücüne ihtiyaç duyduğu ve Türkiye’nin bölgesel öneminin arttığı dönemlerde, Türkiye’nin uluslararası taşımacılık yapan vatandaşları için daha güçlü bir diplomatik talepte bulunması gerekmez miydi?
Elbette Almanya’nın tek başına bütün Schengen kurallarını değiştirmesi mümkün değildi.
Ancak Türkiye’nin bu meseleyi Avrupa’nın ortak ticari çıkarları üzerinden çok daha güçlü biçimde müzakere etmesi mümkündü.
Çünkü mesele yalnızca Türk şoförlerinin seyahat özgürlüğü değil, Avrupa’nın kendi ticaretinin de kesintisiz devam etmesidir.
Daha da düşündürücü olan ne biliyor musunuz?
Avrupa Birliği 2025 yılında Türk vatandaşlarına yönelik vize kolaylığı getirdi.
Ancak bu uygulamanın dışında TIR şoförlerini özellikle tuttu.
Yani Avrupa’ya turistik amaçla gitmek isteyen bazı vatandaşlarımız için daha uzun süreli vize imkânı geliştirilirken, Avrupa’nın fabrikalarına mal taşıyan şoförlerimiz bu kolaylığın dışında kaldı.
Üstelik Almanya 2024 yılının Aralık ayında Türk TIR şoförlerinin vize başvurularını durdurdu.
Türkiye’nin girişimleriyle başvurular yeniden kabul edilmeye başlandı ama kalıcı bir çözüm üretilemedi.
Bugün hâlâ aynı sorunları konuşuyoruz.
Peki Türkiye ne yapmalıydı, ne yapmalı?
Bence Türkiye, Avrupa ile yürüttüğü ekonomik ve siyasi ilişkilerde uluslararası taşımacılık konusunu ayrı bir başlık olarak ele almalıydı.
Türk TIR şoförlerine özel, mesleki faaliyetlerini kesintisiz sürdürebilecekleri bir vize ve kalış düzenlemesi talep edilmeliydi.
Şoförlerin çalışma süreleri turistik seyahatlerle aynı mantık içerisinde değerlendirilmemeli.
Avrupa’nın da ihtiyaç duyduğu bu hizmetin devamlılığı için özel bir mekanizma oluşturulmalıydı.
Nitekim Avrupa Komisyonu da 2026 yılında profesyonel şoförlerin 90/180 gün kuralından kaynaklanan sorunları için yeni düzenlemeleri değerlendireceğini açıkladı.
Demek ki böyle bir ihtiyacın varlığı Avrupa tarafından da kabul ediliyor.
Sonuç olarak…
Türkiye, Avrupa’nın göç sorununda önemli sorumluluklar üstlendi.
Ancak kendi vatandaşlarının ticaret yapabilmesi, çalışabilmesi ve ülkesinin ihracatını taşıyabilmesi konusunda aynı ölçüde somut kazanımlar elde edemedi.
Bence burada sorgulanması gereken yalnızca Avrupa’nın vize politikası değil, Türkiye’nin müzakere gücünü nasıl kullandığıdır.
Bir ülkenin dış politikası yalnızca karşı tarafın taleplerini karşılamak üzerine kurulamaz. Kendi vatandaşının, sanayicisinin, ihracatçısının ve çalışanının çıkarlarını da korumak zorundadır.
Avrupa göçmen sorununu çözmek için Türkiye’ye ihtiyaç duyduğunda masaya oturabiliyorsa, Türkiye de Avrupa’nın ticaretini taşıyan şoförlerinin sorunlarını aynı masaya koyabilmeliydi.
Avrupa’ya göçü durdurmak için iş birliği yaptık. Peki Avrupa’ya mal taşıyan insanlarımızın önündeki engelleri kaldırmak için neden aynı kararlılığı gösteremedik?
Bir ülkenin itibarı yalnızca masada söyledikleriyle değil, vatandaşının hakkını ne ölçüde koruyabildiğiyle de ölçülür.