Sabahları mesai saatlerinde trafik, Meydan ile eski Stat arasında tıkanıyor. Abartmıyorum, bazen alt geçidin Meydan çıkışından Bölge İdare Mahkemesi önündeki ışığa kadar trafiğin tıkandığına bizzat tanığım. Çoğu zaman. Yoğunburç kavşağında da benzeri bir durum var. Şimdi de, tramvaya, bazı yönde minibüslerin kaldırılmasına, Kuzey Çevre Yolu’nun açılmasına rağmen hem şehir merkezinde ve hem de çevre yolunda trafik karmaşası devam ediyor; hem de artarak.
**
Konuya açmaya devam edelim… Yukarıdaki bölgelerden daha da kötü durumda, Yoğunburç-Düvenönü; Düvenönü-Devlet Hastanesi; Düvenönü-Karayolları; Meydan-Yoğunburç vs. arası. Asıl sorun merkezde. Merkeze hızı artırdığınız da daha da sıkışacak bu bölge.
**
Peki şimdi soruyorum: Peki, yapılan bunca “geçide” rağmen bu neden oluyor acaba? Bunun bir yanıtı olmalı? Anılan bölgeleri de, yukarıdaki örneklerde olduğu gibi alt-üst geçitlerle; battı-çıktılarla donatsak, ulaşım sorunu çözülecek mi? Yoksa buralarda da benzeri durum ortaya çıkacak mı?
**
Geçtiğimiz yıllarda, üstadımız Ege Cansen’in köşesinde, “Türk’ün, hukukla imtihanı” başlıklı, İstanbul’un “trafik sorunu” ile ilgili, nefis bir analizi vardı. Çok hoşuma giden bu yazının ilk paragrafını sizlerle paylaşmıştım o zaman.
**
Başkan Özhaseki, bir tarihte, gördünüz mü, “Amele Pazarı”, “Düvenönü”, “Karayolları kavşağı” vs. de tıkanıyor… Buralara da geçit yapmak gerekir, falan demişti. Hatta daha da ileri gidip; eskilerinden ağzım yandı, yenileri için talep gelene kadar kılımı kıpırdatman, dediği gazetelere, yerel TV’lere yansımıştı.
**
Şahsen ben, trafik ya da ulaşım sorununa; mevzuat ve fiziki yapılanma ile birlikte “insan davranışların” da önemli ölçüde etken olduğuna inanan ve olaya toptancı yaklaşanlar zümresindenim. Demek istiyorum ki; mevzuat ve fiziki yapı kadar insan davranışları ya da sürücülerin ve yayaların “hukuka saygısının” rasyonelliği de önemli bir etkendir…
**
Siz ne kadar güzel, ne kadar hesaba kitaba uygun yol yaparsanız yapın, insan davranışları rasyonel değilse sorunu çözemezsiniz; çözeceğiz diye yaptığınız yatırımlar da sorunlar yumağına döner; yeni sorunlar yaratır.
**
Sözgelimi; yaya geçitlerinin kullanılmadığı, kavşaklarda, tepe üstlerinde, köprülerde park, indirme-bindirmenin yapıldığı; ikiyi bir yana bırakın bazen üç sıra parkın yapıldığı (otobüs durakları) vs. bir yerde trafik sorunun çözemezsiniz…
**
Gelelim üstadımız Cansen’in anılan yazısından bazı pasajları aktarmaya. Ki, bunlar zannederim, yukarıda sorduğum, “neden tıkanıyor?” sorusunun yanıtına ışık tutacak nitelikte...
**
”Belediye, geçit üzerine geçit inşa etmesine rağmen, İstanbul’da trafik sorunu gün geçtikçe ağırlaşıyor. Geçen yıllarda belediye ‘Trafiğe 101 çözüm’ diye ortaya çıkmıştı. Çözümler, birer birer hayata geçirildi. Sonuç; trafik daha beter tıkandı. Şimdi Hümeyra’nın şarkısını hep birlikte söyleyebiliriz. ‘Bir kördüğüm ki şu trafik, çözdükçe dolaşıyor.’ Bunun böyle olacağını herkes biliyordu. Daha da önemlisi belediyenin kendisi de biliyordu.
**
Nitekim, İstanbul Belediyesi’nin ulaşım planlama uzmanlarıyla yaptığım bir toplantıda bu ‘çözdükçe dolaşan kördüğümü’ bütün boyutlarıyla irdeleme fırsatı bulmuştuk. Trafik sorununun, bir yandan şehir planlama sorununun bir alt kümesi, diğer yandan bir kanun hakimiyeti meselesi olduğunu biliyoruz. Rant avcılığı ve kural tanımazlık, bu minval üzere devam ettikçe, ki artan bir edepsizlikle devam edecektir, bu sorunu yaratan bizler, utanmadan trafikten şikayet etmeyi sürdüreceğiz.”
**
Şimdi, izninizle ben düşüncelerimi, bir kez daha aktaracağım: Yukarıdaki analizin başka bir anlatımı şu: Bir makinenin bazı parçalarının doğru tasarlanmış olması, o makinenin doğru çalışacağı anlamına gelmez! Evet. Gözlemlerime göre; son yapılan düzenlemelere rağmen şehrimiz trafiği de, “çözdükçe düğümlenen” bir sürece girmeye başladı. Bu tespitimi, defalarca önce de yapmıştım, bu sütunda. Eminim, bundan sonrada yapacağım…
**
Hatırlatalım; trafik “mülti disipliner” bir konudur. Bütünün tüm parçalarını göremedikçe, sadece görünen bazı bölümleriyle uğraşıldıkça, sağlıklı bir sonuç alınması da mümkün değildir. Sözgelimi, alt-üst geçit; dalma-batma tüneller vs. ile trafik sorununu çözeceğimizi zannettiğimiz gibi.