Ortadoğu’nun kaderini belirleyen ülkelerden biri hiç şüphesiz İran’dır. Kimi zaman direnişin sembolü olarak görülür, kimi zaman bölgesel krizlerin baş aktörü olarak suçlanır.
Fakat bugün sormamız gereken soru şudur: İran gerçekten güçlü bir bölgesel aktör mü, yoksa yıllardır kurduğu denklem içinde giderek yalnızlaşan bir ülke mi?
İran’ı görmüş, araştırmış ve Şiilik üzerine kitap yazmış biri olarak şunu açıkça söylüyorum:
Türkiye’nin geleceği ve güvenliği açısından, bütün eleştirilere rağmen İran’ı bütünüyle karşıya itmek doğru bir strateji değildir.
1979 devrimiyle kurulan İran rejimi, yalnızca kendi ülkesinin değil, Ortadoğu’nun siyasi dengelerini de derinden etkiledi.
Ancak İran’ın dış politikasında belirleyici olan unsur çoğu zaman mezhep eksenli yaklaşım oldu. Bu yaklaşım ise bölgede hem güç ve hem de büyük kırılmalar üretti.
1980’lerde Irak’la savaşırken bir yandan ABD ile gizli temaslar kurarak silah alması; Afganistan’da farklı dönemlerde hem Sovyetler Birliği’ne ve hem de ABD’ye dolaylı destek verdiği iddiaları;
Irak işgali sonrası ortaya çıkan yeni düzen içinde etkin rol üstlenmesi… Bütün bunlar İran’ın ideolojik söylemi ile jeopolitik pragmatizmi arasındaki çelişkiyi açıkça ortaya koymaktadır.
Suriye’de Beşar Esed rejimine verdiği güçlü destek, Irak’ta Şii milis yapılanmaları üzerinden kurduğu nüfuz, Yemen’de Husiler aracılığıyla yürüttüğü vekalet savaşı ve Lübnan’da Hizbullah üzerinden sürdürdüğü etkinlik…
İran neredeyse bölgedeki her kriz alanında doğrudan ya da dolaylı bir biçimde yer aldı.
Bu müdahalelerin bölge halklarına ağır bedeller ödettiği ise inkar edilemez bir gerçektir.
Ancak bugün tablo değişmektedir.
Yıllarca bölgesel güç projeksiyonu yapan İran, artık daha çok kendi güvenliğini önceleyen bir savunma hattına çekilmiş görünmektedir.
ABD ve İsrail ile yaşanan savaş, İran’ın yalnızlığını daha görünür hale getirmektedir. Rusya ve Çin ile kurduğu ilişkiler stratejik olsa da İran’a sınırsız bir güvenlik şemsiyesi sunmamaktadır.
Burada asıl sorulması gereken soru şudur:
İki sorunlu aktör karşı karşıya geldiğinde taraf olmak zorunda mıyız?
Bir zulmü başka bir zulümle dengelemek doğru bir siyaset olabilir mi?
Türkiye açısından mesele ideolojik değil, stratejik bir meseledir.
Türkiye’nin önceliği milli güvenliği, sınır bütünlüğü ve bölgesel istikrardır. İran’ın geçmiş politikaları eleştirilebilir, hatta sert biçimde eleştirilmelidir.
Fakat bölgedeki her çatışma Türkiye için doğrudan risk anlamına gelir.
Bu nedenle mesele duygusal reflekslerle değil, soğukkanlı bir devlet aklıyla değerlendirilmelidir.
Ortadoğu’da kalıcı barış mezhepçilikle değil, adaletle mümkündür.
Güç üzerinden kurulan dengeler ise geçicidir. Tarih, bölgeyi kan gölüne çeviren politikaların eninde sonunda sahiplerini de içine çektiğini defalarca göstermiştir.
Bugün ihtiyaç duyulan şey yeni düşmanlıklar değil, yeni bir bölgesel akıldır. Aksi halde bu coğrafyada kazanan olmayacak; kaybeden yine halklar olacaktır.
ABD ve İsrail çok büyük zarar görüyor. Ancak bu çirkin savaş devam ederse, İran da adeta felç olacak!
Tarihin kaydettiği en büyük savaş makinası olarak yenilmez zannedilen ABD,
"Molla Rejimi" diye aşağıladığı ve 40 yıldır en ağır ambargolara maruz bıraktığı İran karşısında ne İsrail'i, ne körfez ülkelerini ve ne de kendi üslerini koruyabildi. Tarihinin en büyük zararını gördü.
Üzgünüm, bugün dünyamız Netenyahu ve Trump diye iki hayduta teslim olmuş durumda...
Demokrasi, insan hakları, hukukun üstünlüğü ve devletler arası hukuk yerlebir olmuş, herkes huzursuz ve tedirgin...
Tam bir haçlı savaşı... İsrail'i güven altına alma kanlı operasyonu...
İsrail’e, Batı’ya ve Amerika’ya öfke duyuyoruz. Fakat asıl sorgulamamız gereken, adaleti başkalarının vicdanında arayan Müslümanların halidir.
Bugün abdesti bozan şeylere fetva veren; fakat Müslümanların siyasi, iktisadi ve sosyal meselelerinde söz söylemeyen bir anlayışla karşı karşıyayız.
Bu yüzden zillet yaşıyoruz.
Hayata hükmetmeyen bir İslam tasavvuru ve İslam’ı hayatına taşımayan bir Müslümanlık ortaya çıkmıştır.
Oysa İslam ümmeti bir gün yeniden doğacaktır.
Ve hiçbir doğum sancısız olmaz.
Üzerine “La ilahe illallah” bayrağı dikilmeyen hiçbir toprak, Allah adına gerçek anlamda kurtarılmış değildir.
Müslümanlar en ağır zulümlere maruz kalırken diğer Müslümanların rahat yaşayabilmesi ise üzerinde düşünülmesi gereken bir çelişkidir.
Kalem sahipleri çok şey yapabilir. Ancak fikirlerin yaşayabilmesi için gerektiğinde bedel ödemeyi göze almak gerekir.
İzzet, şeref ve gerçek özgürlük ancak Allah’a kulluktadır.
Namaz'da Allah’ın birliğine şehadet eden parmak, hiçbir Tağut'un hükmünü onaylamaz.
Bugün Müslümanları etkisiz hale getiren tuzak açıktır:
Bir avuç Siyonist, Müslümanları katlediyor, askeri destek Hıristiyan dünyasından geliyor, operasyonların maliyeti ise sözde İslam ülkelerinden karşılanıyor.
Ve biz, içi yanan büyük bir Müslüman kitlesi olarak çoğu zaman elimiz kolumuz bağlı seyrediyoruz.
İslam dünyasındaki sivil toplum kuruluşları, alimler ve akil insanlar halkı harekete geçirmelidir.
İslam İşbirliği Teşkilatı ne işe yarar?
Arap Ligi ne işe yarar?
Mahşer günü verilemez bir hesapla karşı karşıyayız.
“Allah’ım bela ver İsrail’e!” diyerek Allah’a iş buyuruyoruz.
Oysa dua Allah’a iş buyurmak değil; iş yaparken O’ndan güç istemektir.
Hiçbir şey yapmadan yapılan dua kabul olmaz.
Hayat, hakkı haykırmaktır.
Hayat; haklı çıkmak için değil, hakkı ortaya koymaktır.
Ve unutulmamalıdır ki şerefle bitirilmesi gereken en ağır görev hayattır.