Nizâmülmülk'ün Siyasetnamesinde Sultan Alparslanın Günümüze Damga Vuran Işık Tutan O Müthiş Sözleri
Malazgirt zaferini kutladığımız şu günlerde o dönem yaşanan jeopolitik durumu tekrar gözden geçirmekte fayda var.
Bu notları her Müslüman Türk milletinin yaşlısının gencinin kısaca her Alperen ve mücahid adayının bir yere not etmesi ve hatırlaması bilmesi önem arz eder. Bugünkü suriyede yaşanan durum Selçuklu da yaşanan siyasi gelişmeler mezhebsel sorunlar sosyolojik durumla hemen hemen aynıdır.
Konusuna son derece hakim ve kadim devletimiz her firsatta ısrarla bu vurguyu yapıyor. Bu yazıda bölgedeki tarih sahnesinde Abbasi halifelerin selçukluların hakimiyeti altına girmesi ve deylemi lerle yapılan mücadeleler ve Sultan Alparslan'ın tarihe ve günümüze ışık tutan o muhteşem sözleri kısaca ve özet bilgi ile verilmiştir. Adem Arıkan hocamızın Büyük selçuklular dönemin şia ve Prof.Dr. Veyis Değirmençay ın çalışmalarından önemli bilgiler ihtiva etmektedir.
Tarihi kaynaklarda Selçukluların tarih sahnesine çıktıkları zaman İslâm âleminin doğuda ve batıda Şii-Batınî cereyanlarıyla dolu olduğu bir dönemdir. Fâtımî halifelerinin genişleyen nüfuzuna karşılık Sünnîlerin halifesi olan Abbâsîlerin maddeten hiç gücü ve önemi kalmamıştı. Abbasi halifesi Şii mezhebinden olan Büveyhilerin tahakküm ve istibdadı altında idi..
Sünnîlik âleminin çok zayıfladığı bu dönemde eğer Selçuklu hükümdarları meydana çıkarak büveyhilerin Tahakkümünü yıkmış Abbasi hilafetini ve Sünnîliği muhafaza etmişlerdir. Eğer muhafaza etmeseydiler İslâm dünyasında Şiiliğin genel olarak hâkim bir konuma geleceği anlayışı hakimdi.
Tuğrul Bey Bağdat'a girişinden (Ramazan 447/Aralık 1055) sonraki gün şehirde çıkan çatışmalar neticesinde, el-Malikül Rahim ve adamlarının yakalanması ve hapsedilmesi ile, Şiî Büveyhî devleti sona erdirdi. Tuğrul Bey’in Bağdad’a gelişiyle birlikte hutbelerde adı halifeyle birlikte okunmuştur.
Yine kaynaklarda selçuklular dönemde cağdaş devletleri Gazneliler ve başındaki Gazneli Mahmud han ve Karahanlılar devleti başında bulunan Buğra han Abbasi halifesine bağlılıkları olduğu ve halkın çoğunun hanefi olduğu biliniyor..
DEYLEMİ MEZHEBLİLER KİMLERDİR
Deylemliler, Azerbeycan iran Süriye ırak havzasında yaşayan ve sapkın inançlara sahib olanların toplamına verilen genel bir ad tır. Sultan Mahmud tarafından, Rey şehri, 420/1029 yılında, Rüstem b. Ali ed-Deylemî’ den alındığında Bâtınî, Mu’tezilî ve Şii (Revâfız) çok sayıda kişi öldürülmüş veya sürgün edilmiştir. Mu’tezile, filozoflar ve Şîa’nın görüşlerini ihtiva eden kitaplar yakılmıştır. Böylece bu bölgede Bâtıniyye’nin dâîleri, Mu’tezile ve Şîa’nın ileri gelenleri bırakılmamıştır.
MALAZGİRT ÖNCESİNDE TUĞRUL BEYDEN SONRA SULTAN ALPARSLAN'IN DEYLEMİ MEZHEBLİLERE KARŞI TUTUMU
Nizâmülmülk’ün Siyâsetnâme’sinde verdiği bilgilerden devletin başlangıçta, Tuğrul Bey ve Alparslan zamanında, Şîa hakkında hassas olduğunu anlıyoruz. Başlangıçta devlette görev alacakların mezhebinin ve yaşadığı bölgenin sorgulandığını, Şîî olanlar ve Şîîlerin yaşadığı bölgelerden olanlara görev verilmediği, buna riayet etmeyen yöneticilerin hoş karşılanmadığı görülmektedir.
Sultan Tuğrul Bey zamanında olduğu gibi Sultan Alparslan “hiçbir Rafızî” ortaya çıkıp bir Türkten ileri bir mevki elde etmeye cesaret edemezdi. Zengin Türklerin kâhyaları, hizmetkârları Horasanlı Hanefî veya Şafiî mezhebinden olan temiz adamlardı. İster köle ister kâtip olsun Iraklı, bozuk inançlıları kendilerine yaklaştırmazlardı.
Türkler onlara “Deylemî mezhepli” diyerek asla bir görev vermedikleri gibi verilmesini de doğru bulmazlardı. Bir kişi kâhyalık, ferraşlık, rikâbdarlık isteyerek bir Türk’ün hizmetine girmek isteyince, ondan hangi vilâyetin hangi şehrinden, “hangi mezhepten olduğunu” sorarlardı.
Eğer Hanefî, Şafiî, Horasanlı ve maveraünnehrli olduğunu söylerse, onu kabul edecekler. Fakat “Kum, Sâve ve Rey’den olup ve Şiîyim” derse, “Git; biz yılan besleyen değil, yılan öldüreniz” derlerdi.. Kendilerine pek çok mal ve para teklif etseler bile onları reddedip, sarayına kabul etmezlerdi. Eğer Sultan Tuğrul ve Sultan Alparslan bir emirin veya bir Türk’ün, bir Râfızîyi hizmetine aldığını duysaydı, kızıp onu cezalandırırdı.”
SULTAN ALPARSLAN'IN, KOMUTANI ERDEM'İN RAFİZİ BİRİNİ KATİB YAPMASINA KIZMASI
Nizamülk tarafından nakledilen bir olayda, Şîî (Râfızî) birini hizmetine alan Erdem isimli komutana karşı Alparslan’ın tavrı dikkat çekicidir. Konuşmanın sonunda görüşleri sorulan âlimler, “Râfızîlerin müşrik ve öldürülmeleri gereken kimseler olduğuna” dair rivayetler gündeme getirmektedirler:
SULTAN ALPARSLAN'IN GÜNÜMÜZE IŞIK TUTAN MÜTHİŞ SÖZLERİ (ÖNEMLİ)
Sultan her ikisinide huzurdan kovdukdan sonra ;
- “Suç bu adamcağızın değildir: Suç, bir kötü mezhepliyi kendi hizmetine alan Erdem’ indir. Ben defalarca sizlere söylemişimdir ki, sizler Horasanlı ve Maverâunnehrli Türklersiniz. Bu diyara yabancısınız; bu vilayeti ben kılıçla ve zorla almışım. Irak ahalisi çoğunlukla, kötü mezhepli, kötü dinli, kötü itikadlı ve Deylem taraftarı olurlar. Türk ile Deylem arasındaki düşmanlık ve ihtilaf bugüne ait değildir. Allah, Deylemlilere musallat oldukları için Türkleri yüceltmiştir. Allah’ın lütfu ile Türkler, (hem Müslümandırlar, hem de) temiz dinlidirler. Onlar (Deylemliler) boş şeyler (hevâ), bid’at (ile uğraşırlar) ve kötü mezheplidirler. Türkler (karşısında) aciz kaldıkları müddetçe, itaat gösterirler. Türklerin işlerinde zayıflık zuhur ederse, onlar kuvvet kazanırlar, Türklerden öc almaya çalışırlar” dedi.
Sonra (sultan), emretti: at kılı getirdiler: arasından bir parça kıl çekti; Erdem’e, “bunu kopart” dedi. Erdem aldı ve kopardı. Ona başka beş kıl verdi, onu da koparttı. Sonra (sultan) bir ferrâşa emir verdi: Bu kıllardan bir ip büküp getirdi: Sultan (bunu) Erdem e verdi (Erdem), her ne kadar çalıştı ve zorladı ise de koparamadı. Sultan,“düşman da tıpkı bunun gibidir: Birer, ikişer, beşer ile başa çıkmak kolay olur; lakin, çoğaldıkları ve birbirlerine sırt verdikleri zaman, onlar yerlerinden kaldıramazlar.
Bu söz komutanı , Erdem’in, “O, hep zehir olsa, bu devlete ne yapabilir sözüne cevabtır.” dediğinin cevabıdır: Bunlar tek tük Türkler arasına girip memuriyetleri ellerine geçirdikleri, Türklerin ahvaline vakıf oldukları zaman, kısa bir zamanda Irak’da bir isyan zuhur eder, veya Deylemliler memlekete hücum ederler, bunlar da gizli veya açıktan açığa onlarla bir olurlar; Türkleri helak (etmeye) çalışırlar.Sen Türksün ve Horasan ordusu ndasın. Senin kedhüdânın ve hizmetkârının hep Horasanlı olması gerekir ki işine bozukluk gelmesin.”
Sultan Alparslan’ın bu açık ifadelerinden anlaşılıyor ki, Büyük Selçuklu İmparatorluğu, Büveyhoğulları Devleti’nin yerine geçtiği halde, hala Şîî Büveyhoğulları Devleti’nin taraftarlığını güden ve bu devletin geri gelmesini isteyen büyük bir zümre vardır. Alparslan, Şîî Büveyhoğulları taraftarlarının devlet hizmetine girerek, imparatorluğu içten çökertme lerinden ciddi şekilde endişe etmektedir.
İşte bu sıkıntı halan daha günümüzde devam etmektedir. Her Müslüman Türk milletinin gazzede ve suriyede yaşanan olaylar sebebiyle galeyana gelmemesi Devletin aklına güvenmesi teenni ile hareket etmesi coğrafi bozukluğun içinde en doğru kararı vermesini beklemesi tüm islam aleminin hayrına olacaktır. Ehli sünnetin hassas anlayışına sahib son kalesi olan devletimiz tüm müslümanların göz bebeği durumundadır.Yoksa attığımız taş kurbağayı ürkütmüyorsa çok işimiz var demektir..Şimdi tevhid ve birlik zamanı ve devletimize güvenme zamanıdır.