BİR TÜRKMEN DÜĞÜNÜNDE SEYMEN ALAYINI KARŞILAMA VE OĞLAN TARAFINA YAPILAN OYUNA ÖRNEK.
(Kaynak kişi: Abdullah YÜRÜK, DERLEYEN: Ahmet KARAASLAN 25 Temmuz 1995 Kayseri Beşparmak Mahallesi)
Rahmetlik babam, çevremizde yapılan her düğünde bulunurdu. Kırkgeçit’in mezrası Kevenni’den Memeli adında birisinin oğlu doğduhtan sonr hep ölürmüş.
Memeli, bir adah adamış. “Eğer Allah (CC), bana bir oğlan verir de yaşar, askere gidip-gelirse ona çift davul ve zurna ile bir düğün yapacağım. Mevlüt ohuturum,” demiş.
Aradan zaman geçmiş. Allah (CC), ona bir oğlan vermiş. Oğlan evlenme çağına gelmiş. Oğlanı nişanlamış. Düğün günü yahın köyleri davet etmiş.
Gız tarafına, yüz seksen dohuz gişi ile seymen olarah geleceklerini, Bayrahdarlarının da Halil İbrahim Yürük olduğunu bildirmişler.
Seymenbaşının Halil İbrahim Yürük olduğunu duyan gız tarafı, “Hafız” isminde âlim bildikleri bir gişiyi seymen alayını garşılamah için görevlendirmişler. Hafız, babama sorular soracahtır.
Babam cevap veremezse; babamın bayrağını elinden alacahlar. Bayrağın elden alınması büyük bir ardır.
Gız tarafı seymen alayını köyün ortasında garşılıyorlar. Selâm alıp-verdikten sonra gız tarafının adamı sorulara başlıyor:
— Halil İbrahim nerden gelip, nereye gidiyosun?
— Hızır’dan gelip, hazıra gidiyom Hafız Efendi.
— Hızır kimdir, hazır kimdir?
— Hızır biziz, hazır da sizsiniz.
— Elindeki nedir?
— Bayrahtır.
— Ağacı nedir?
— Çavdar çöpünden.
— Bayrağın ağacı nerede bitti?
— Cenneti âlâda bitti.
— Bayrağın ipliği nedir, iğnesi nedir?
— İpliği nurdur, iğnesi sırdır.
— Bayrağı kimler işledi?
— Hûri gızları işledi.
— Gaç iğne ile işlendi?
— Bin bir iğne ile işlendi.
— İğnelerin gaçı içinde, gaçı dışındadır?
— Bini içinde, biri dışındadır.
— Bayrağın pîrî kimdir?
— Abdurrahman Gazi (RA)’ hazretleridir.
— Halil İbrahim, sana üç soru soracahdım. Birine doğru cevap verdin. İki sorum daha vardır. Şimdi şu soruma cevap ver bahalım:
“Girdi, çhdı, girecek. Girmedi amma, girecek. Girdi amma girmeyecek. Ya girecek, ya girmeyecek?”
— Hafız Efendi, sen öteki soruyu hazırla. Bunların cevabı şöyledir:
“Girdi, çıhdı, girecek: Hz. Adem (AS)’dır. Daha önce cennetteydi. Cennet’den çıhdı ama yine girecektir.
Girmedi amma, girecek: İsa (AS)’dır. Gökyüzündedir. Cennete girecektir.
Girdi amma girmeyecek: Bu da Şeytanı alayin lânetdir. Önce cennetteydi. Bir daha hiç giremiyecek.
Ya girecek, ya girmeyecek: Bu da insanoğludur. Ameline göre ya girecek, ya da giremeyecektir.”
— Halil İbrahim buna da doğru cevap verdin. Şu soruyu cevapla bahalım:
“Mevlâ bir ağaç yaratdı dalsız, budahsız. Üstüne bir guş gondu tüysüz, tozahsız. Onu bir kimse kesti elsiz, ayahsız. Onu bir kimse yedi dilsiz, damahsız?”
— Mevlâ bir ağaç yarattı dalsız, budahsız: İnsanoğludur. Üstüne bir guş gondu tüysüz, tozahsız: İnsanoğluna verilen ruh’tur. Onu bir kimse kesti elsiz, ayahsız: Azrail (AS)’dır. Onu bir kimse yedi dilsiz, damahsız: Garatoprahdır.
— Buna da doğru caevap verildiğini söylüyorlar.
Sarılıp öpüşüyorlar. Herkes birgaç misafir alarah evine götürüyorlar.
Babamı tanıyamayanlardan bazıları, bir tahım oyun hazırlığına girişiyorlar. Halh köyün ortasında toplanıyorlar. Mal Müdürü, iki nahiye müdürü, çevre köylerin öğretmenleri, yahın köylerin ileri gelenleri düğünün davetlileri arasındadırlar. Oyunu tezgahlayanların elebşısı babamı tanımamazlıhdan gelerek şöyle diyor:
— On sekiz köyün ahıldanesi olan Halil İbrahim kim ise meydana çıhsın! diyor.
Babam, ortaya çıharah:
— Buyurun beyler. Emrinize âmâdeyim. Emriniz nedir?
— Biz, sana bir oyun yapacağız. Burası neresidir?
— Şarlak.
— Nereye Bağlı?
— Sarız’a bağlıdır.
— Düğüne gelen ne yapar?
— Düğüne gelen oynar. Cirit oynar, güreş dutar, halay çeker...
— Biz sana bir oyun yapacağız. Buna gatlanabilecek misin? Oyunun sonunda nizah olmayacah!
— Ben her şeye gatlanırım.
— Öyleyse anlaştık. Şimdi söylediklerimizi bir bir yapacahsın. Paltonu, ceketini, gazağını, gömleğini, atletini, pantolonunu çıhar.
Babam, söylenenleri yapıyor. O gadar insanın arasında bir tek kilotla galıyor. Bu sefer de kilotunu çıharmasını istiyorlar. Babam:
— Bir dakka beyler! Hâyâsı olmayan bir gişinin, imânı da olmaz. Şurada bayanlar, çocuhlar, yaşlılar, gençler vardır. Her şeyin bir ismi vardır. Bana yapacağınız oyunun adı nedir?
— Halil İbrahim efendi, işittik ki, sen sünnetsizmişsin. Herkesin gözü önünde sünnet edip, seni bu ayıpdan gurtaracağız...
— Arhadaşlar, beni daha bebek yaşta sünnet etmişler. Yalnız biz pazarlık yapdıh. Her oyununuza razı olacağıma söz verdim. Burada bir hayatı tehlike olduğunda müdahale edecek sağlık ekibi de yohdur. Sünnet sonunda ölebilirim de... Bana müsaade edin de ölmeden önce son arzum olarah giyineyim, bir ağıt söyleyeyim. Eşim, çocuhlarım bu ağıtla arhamdan ağlasınlar. Hiç olmazsa tarihe böyle geçsin...
Babam, üstünü giydikten sonra galabalığa bir göz atıyo. Böylece kimden başlayacağını belirliyor. Damadın babası Memeli ile târikat ehli Bedir Bey yan yana duruyolarmış. Avşar ağzı ile şöyle başlıyor:
Şarlak’tan alırıh gelin,
Gayet sarpa sardı yolum.
Memeli gibi boynu galın,
S..im seni kesiciler.
Gönüllerden yüce misin,
Başın kalhmaz goca mısın?
Bedir gibi hoca mısın?
S..im seni kesiciler.
Bu arada sıranın gendisine geleceğini sezen, yörenin ileri gelenlerinden Tekir Ahmet ile Corcü Halil, galabalığın arasına garışıp gaçmah isterlerken onları, babama ihbar ediyorlar. Babam ikisinin yahasından dutuyo ve şöyle söylüyor:
Yağmur yağar gırcı gibi,
Güzelleri Gürcü gibi.
Tohlu toplar Corcü gibi,
S..im seni kesiciler.
Gahraman’ın Yusuf adında ki bu adam kösedir. Galabalığın arasına yatarah gizlenmeye çalışırken, babam yahasından dutarah sürükleyip ortaya çıharmış ve şöyle söylemiş:
Ele gelmez asa mısın,
Santime gelmez gısa mısın?
Gahraman’ın Köse misin?
S..im seni kesiciler.
Gız babası Öğsüz Memet, yüzünün büyük siyah benleri vardı. Başında tiftik şapga ile gezerdi. Goşarak babamın yanına gelip, yahasından topluyor ve ona şöyle diyor:
— Ulan Türkmen oğlu, nedir senin elinden çektiğimiz! Yeter ulan!..
Babam ona şöyle cevap veriyor:
— Memet emmi, ben seni dışarda bırahacahdım. Maden sen sürünerek geldin, seni de boş göndermek ayıp olur.
Sürüsü yayılır çanlı,
Suratları çifte benli.
Öğsüz Memet gibi başı yünlü,
S..im seni kesiciler.
İki köy muhdarı, çevrenin öğretmehnleri, mal müdürü “Bizler devletin memurlarıyız. Halil İbrahim bize söylemez” gibi bir havanın içine giriyolar. Bunu da gendi aralarında gonuşuyolar. Birileri gelip olanaları babama ihbar ediyo. Babam da onlara da şöyle söylüyo:
Öğretmene galem misin,
Müdür beye defter misin?
İki köye muhtar mısın?
S..im seni kesiciler.
Çerkezlerin ileri gelenlerinde Aslan Bey, kürkünün yahasını boynuna gapatarah gizlenmeye çalışıyo. Onu da gösterip, babama “Aslan Bey’i de boş bırahma” diyolar. Babam ona da şöyle diyor:
Sabahınan erken kahar,
Ağalara yan yan bahar.
Çerkez gibi selin ahar,
S..im seni kesiciler.
Artıh bağlamah gerektiğine inanarak babam şöyle bitiriyor:
Gerdeğin boyun asgısıydın,
Çavdarın demir küsküsüydün.
Şarlak’ın çökelik baskısıydın
S..im seni kesiciler.
Topluluğa dönüyor ve şöyle diyor:
— Yeter mi, devam edeyim mi? Sünnet etmekte ısrarlı mısınız?
— Aman Türkmen oğlu! Yetti de, arttı bile. Sünnetli olduğunu anladıh. Sünnet etmekten vaz geçiyoruz, diyolar.