DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
M. Kemal Atik
M. Kemal Atik
Giriş Tarihi : 16-11-2026 11:28

BİR MÜNZEVİNİN HATIRLATTIKLARI

Kendimize Çekilmek, Kendimizi  ve Hakikati Aramak…

İnsanın zaman zaman kendisine çekilmesi, kalabalıklardan uzaklaşarak kendi iç dünyasıyla baş başa kalması, bir başka ifadeyle” inzivaya” yönelmesi, zihnî bir duruluğa ve ruhsal bir derinliğe ulaşmasının yollarından biridir. Bu, dünyadan bütünüyle el etek çekmek değil; hayatın gürültüsü içinde duyulamayan kendi sesini yeniden işitebilmektir. Çünkü  İnsan, bazen kendisini ancak yalnızlığın sessizliğinde tanıyabilir.

Hayatın birbirinden farklı yaşanma biçimleri vardır. Kimi insan hazların peşinde koşar, kimi gözlemleyerek anlamaya çalışır, kimi de eylemleriyle varlığını ortaya koyar. Hazza, gözleme ve eyleme dayanan bu hayat biçimlerinin her biri, insanı dönüp kendisine şu soruları sormaya davet eder:

Şimdiye kadar yaptıklarımdan nasıl bir sonuç çıkardım? Şu anda ne yapıyorum? Yarın ne yapacağım? Bütün bunlar beni nereye götürüyor?

İşte münzevinin kendisiyle hesaplaşması, biraz da bu soruların cevabını aramakla başlar.

Kur'an-ı Kerim, dünya hayatını insan için bir ziynet, bir geçimlik ve geçici bir nimet olarak tanımlar. İnsan, bu dünyada kendisine verilen ömrü yaşarken onun aldatıcı cazibesine kapılmaması gerektiği konusunda da uyarılır. Kasas suresinin 60. ayeti, dünya hayatında insana verilenlerin geçici olduğunu, Allah katında bulunanların ise daha hayırlı ve kalıcı olduğunu hatırlatır.

Bu bakımdan insan, neyin iyi, neyin gerekli ve neyin gerçekten değerli olduğunu belirlerken yalnızca başkalarının düşüncelerine, beklentilerine ve davranışlarına göre hareket etmemelidir. Kendi vicdanının sesini dinlemeli, kalbinin derinliklerinde hissettiği hakikati sorgulamalıdır. Çünkü insanın kendisine karşı dürüstlüğü, hakikate ulaşma yolundaki en önemli imkânlarından biridir.

Kur'an'ın Şuarâ suresinin 88-89. ayetlerinde, kıyamet gününde malın ve evladın fayda vermeyeceği, Allah'ın huzuruna ancak selim bir kalple gelenlerin kurtuluşa ereceği bildirilir. Bu ilahî ölçü, insana hayatın gerçek değerini yeniden düşündürür. Demek ki insanın asıl zenginliği sahip olduklarında değil, kalbinin temizliğinde, niyetinin doğruluğunda ve ahlakının güzelliğindedir.

Hayatta akıl, onur, doğruluk, iyilik, merhamet ve ahlak kadar önemli başka değerler de vardır; ancak bunların başında insanın kendisine karşı dürüst olabilmesi gelir. Din ve iman ise insanın geçici çıkarlarına ulaşmak için kullanacağı bir araç değil, hayatına yön veren bir inanç ve ahlak kaynağı olmalıdır. İnsan yalnızca Allah katında daha iyi bir kul olmayı değil, diğer insanlar karşısında da daha adil, daha merhametli ve daha güzel ahlaklı olmayı istemelidir.

Bütün bunların bilincine varmaya çalışan münzevi, insanlığın var olduğu günden beri zihnini meşgul eden temel sorularla da yüzleşir:

Ben neyim? Varlık dediğimiz şey neden vardır? Ben niçin varım? Sadece var olduğum için mi varım? Sonlu bir varlık olarak sonsuzluk karşısındaki yerim ve anlamım nedir? Hayatımın zaman ve evren içindeki karşılığı ne olabilir? Sonsuzluğun bir parçası mıyım, yoksa sonlu varlığımın sonsuzlukla kurduğu ilişkinin bir anlamı mı var?

Bir başka soru da şudur: Evrendeki varlıkların, olayların ve nesnelerin Allah'ın ezelî ilmi ve takdiri içinde bulunması ne anlama gelmektedir? İnsan iradesi, tercihleri ve sorumluluğu bu ilahî düzenin neresindedir?

Bu sorular, insan aklının önüne açılan geniş ufuklar gibidir. Her cevap yeni bir soruyu, her düşünce başka bir düşünceyi beraberinde getirir.

Sokrates'e atfedilen, "Kendini bil" düşüncesi, insanın hakikati arama yolculuğunda önemli bir başlangıç noktasıdır. Tasavvuf geleneğinde Hz. Peygamber'e nispet edilen "Ölmeden önce ölünüz" sözü de insanın nefsini sorgulaması, benliğinin tutkularından sıyrılması ve hakikat karşısında kendisini yeniden tanıması şeklinde yorumlanmıştır.

İbnü'l-Arabî'nin düşünce dünyasında ise insan, kâinatın anlamını kavramaya çalışan ve varlığın ilahî hakikatle ilişkisini idrak etmeye yönelen bir varlıktır. Ona atfedilen düşünceler çerçevesinde insan, varlığın birliğini kavramadan kendi hakikatini bütünüyle anlayamaz. Hakikat birdir; fakat insan onu kendi idrakinin imkânları ölçüsünde anlamlandırır. Bu düşünce, insanın kendisini ve kâinatı tanıma çabasının aynı zamanda Allah'ı tanımaya yönelen bir yolculuk olduğunu gösterir.

Tasavvuf düşüncesinde sıkça anılan, "Ben gizli bir hazine idim; bilinmeyi istedim ve mahlûkatı yarattım..." şeklindeki kudsî hadis (Aclûnî, Keşfü'l-Hafâ, II, 132).  rivayeti de yaratılışın hikmetini Allah'ın bilinmesi ve tanınması ekseninde yorumlayan önemli bir anlayışın ifadesidir. Bu rivayetin hadis sıhhati bakımından tartışmalı olduğunu da belirtmek gerekir. Bununla birlikte tasavvuf düşüncesindeki yeri ve etkisi oldukça büyüktür.

İnsanın Allah'la ilişkisini, benlik ve varlık meselesini en çarpıcı biçimde dile getiren ifadelerden biri de Hallâc-ı Mansûr'a (ö. 309/922) nispet edilen şu mısralardır:

Benim sevdiğim O'dur; sevdiğim O ise benim,

Biz bir bedende ikamet eden iki ruh gibiyiz.

Beni görürsen O'nu görürsün;

O'nu görürsen ikimizi de görürsün.

Hallâc-ı Mansûr'un bu ifadelerinde dile gelen birlik düşüncesi nasıl anlaşılmalıdır? Buradaki ikilik, iki ayrı varlığın birbirine karışması mıdır, yoksa insanın kendi benliğini aşarak ilahî hakikati idrak etmeye yönelmesi midir? Tasavvuf tarihinde farklı yorumlara konu olan bu ifadeler, insanın Allah karşısındaki konumunu ve varlığın birliği meselesini yeniden düşünmeye davet eder.

Bütün bu soruların cevabını bulmaya çalışan münzevi, sonunda gece karanlığında yolunu kaybetmiş bir insanın yaşadığı şaşkınlığı ve çaresizliği hisseder. Önünde açılan ufuklar ne kadar geniş, ne kadar çekici ve aydınlık görünürse görünsün, soruların derinliğine indikçe kendi idrakinin sınırlarıyla karşılaşır. Her şeyi anlamak ister; fakat her şeyi anlamanın insan için mümkün olmadığını da yavaş yavaş kavrar.

Zihninden geçen, aklının sınırlarını zorlayan düşünceler bazen onu öylesine derinlere sürükler ki, okyanusun bir damlasını dahi yudumlamadan azgın denizin derinliklerine dalmak isteyen bir insanın telaşına kapılır. Oysa insan, bilmediği bir denizin derinliklerine hesapsızca dalarsa kendi sınırlarını da unutabilir.

Bu noktada kendi kendisine şöyle seslenir:

Dur! Sus ve kendine dön. Her sorunun cevabını bulmak, her hakikati açıklamak senin görevin değildir. İyi niyetin, güçlü arzuların ve derin merakın seni her şeyin bilgisine sahip kılmaz. Bazı hakikatler insanın idrakini aşar. Sana düşen, önce kendini tanımak, kendi sınırlarını bilmektir. İç dünyana ait olanı koru; her duygunu, her düşünceni herkese açmak zorunda değilsin.

İnsan, fıtratı güzel, sezgisi kuvvetli, hafızası güçlü ve aklı selim bir varlık olma gayretini sürdürmelidir. Çünkü insanın asıl olgunluğu, yalnızca çok şey bilmesinde değil, bildikleri karşısında mütevazı kalabilmesindedir. Bilginin yanında hikmete, aklın yanında vicdana, düşüncenin yanında ahlaka da ihtiyaç vardır.

Aksi hâlde insan, önüne kar yağmış bir pencerenin ardından dışarıyı seyreden biri gibi, hayatın gerçek görüntüsünü seçemez. Camın üzerindeki buğu, kar ve soğuk, dışarıdaki manzarayı nasıl belirsizleştiriyorsa; insanın iç dünyasındaki kibir, ihtiras, peşin hükümler ve bitmek bilmeyen iddialar da hakikati görmesine engel olur.

Belki de münzevinin bize hatırlatmak istediği en önemli gerçek şudur:

İnsan, dünyayı anlamaya çalışırken kendisini unutmamalı; hakikati ararken haddini bilmeli; kendisine dönmeden kâinatı, kalbini arındırmadan da hakikati bütünüyle kavrayabileceğini düşünmemelidir. Çünkü kendini tanıma yolculuğu, insanın hem en uzun hem de en çetin yolculuğudur.

M. Kemal Atik

M. Kemal Atik

DİĞER YAZILARI HOCALI’DAN ŞUŞA’YA: ACI HATIRALARDAN ZAFERE SEYYİD BURHÂNÜDDÎN HÜSEYN MUHAKKIK-I TİRMİZÎ HAZRETLERİ VE ÖĞRETİLERİ İÇİMİZDEKİ ŞEYTAN AZGINCA NEDEN FIRLADI KAFESTEN? SANA VERECEK TESELLİM YOK BENİM HAKİKATİN YOLUNDA HAKİKATİN GÖLGESİNDE AHLAK VE İNSAN İNSAN VE MUTLAK VARLIK TASAVVUF VE İNSANÎ DEĞERLER İNSANIN YÜCELİŞİ VE KÖTÜLÜĞÜN ÇOCUKLARI İRADESİNİ KAYBEDEN DEVLET MİLLETİNE OLAN GÜVENİ KAYBEDER İRADESİNİ KAYBEDEN İNSAN, KENDİSİNİ KAYBEDER DAHA ÇOK BİLGİYE, DAHA ÇOK AHLAKA VE HER ŞEYDEN DAHA ÇOK GÜVENE İHTİYACIMIZ VAR GÜVERCİNLER, BİR ŞEHRİN MANEVİ SİMGESİDİR-2 GÜVERCİNLER, BİR ŞEHRİN MANEVİ SİMGESİDİR-1 CUMHURİYET MEYDANI’NDA İNSAN DENEN MEÇHUL – 6 CUMHURİYET MEYDANI’NDA İNSAN DENEN MEÇHUL – 5 Cumhuriyet Meydanı'nda İnsan Denen Meçhul-4 Cumhuriyet Meydanı'nda İnsan Denen Meçhul -3 AİLE BAĞLARIMIZI KOPARAN ŞER DUYGULAR Cumhuriyet Meydanı'nda İnsan Denen Meçhul -2 Geçmiş İle Bugünün Yan Yana Yürüdüğü Meydan: Cumhuriyet Meydanı Hayat Irmağımız Neredeyse Yok Olup Gidiyor Ne Kadar Dünyalıyız ve Ne Kadar Ukbalı? Düşünce ve Eylem Kıskacında Erdemli İnsan Tasavvuf Terminolojisinde  VECD  BİR HÜZNÜN ARDINDAN AİLE BAĞLARIMIZI KOPARAN ŞER DUYGULAR EMPERYALİSTLERİN SERMAYESİ RAMAZAN AYINDA RUHEN VE BEDENEN ARlNMAK İRAN MEHDİYİ BEKLİYOR BAYRAĞIMIZ... KUR'ANlN MÜSLÜMANLARA ÇAĞRISI SEYRANİ'Yİ FARKLI OKUMAK Milletin temsilcileri, kör ve azgın öfkeleri ZENGİNLEŞTİKÇE AHLAKİ DEĞERLERİMİZDEN UZAKLAŞIYORUZ KADİR ÖZDAMARLAR MÜSLÜMAN TOPLUM DİYEBİLİR MİYİZ? İyi insanların dürüstlüğe verdiği değer MUHARREM AYINl İDRAK EDİYORUZ AŞKA YÜKSELMEK İBADET, HAK VARLIĞINDA YOK OLMAKTIR NEVRUZ MUHABBET SOFRASININ AÇILDIĞI GÜNDÜR İLAHİ GÜÇTEN PAYIN ALINDIĞI AYDIR RAMAZAN LİYAKAT İNSANLARI BEYAZ KEFENE SARARAK AKLAYAMAZSINlZ! Aile, Hayatın Başlangıcıdır  Dinin Özü  Cinsel bir yaşamın ihtirasından Arınamayanlar Mutlak iyiliğe Ulaşamazlar  Sevgili Peygamberim Kaygı Çağında Yaşıyoruz DOĞRULUK VE DÜRÜSTLÜK ÖFKE DOLU MİLLET VEKİLLERİ Emperyalist Güçler Sermayelerini Gözyaşı ve Kan Üzerine Kurmuşlardır.  Küresel Isınmada Korkutucu Sonuçlar       Cinsel Tahrik Ve Baştan Çıkarma Görünümü  Kazakistan Anıları "Mavi gözlü Mavi Türk" Prof. Dr. Rahmangul Berdibayev Rshmsngul Berdibayev Bir Arifin İlhamı Bir Âlimin Mantığı Kadar Değerlidir TÜRKİSTAN ANlLARl
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1GALATASARAY1128
  • 2TRABZONSPOR1125
  • 3AMED SPORTİF FAALİYETLER1123
  • 4BEŞİKTAŞ1122
  • 5KASIMPAŞA1120
  • 6FENERBAHÇE1119
  • 7KOCAELİSPOR1119
  • 8İSTANBUL BAŞAKŞEHİR1117
  • 9ARCA ÇORUM1116
  • 10GÖZTEPE1115
  • 11ÇAYKUR RİZESPOR1114
  • 12ERZURUMSPOR1114
  • 13CORENDON ALANYASPOR1112
  • 14GENÇLERBİRLİĞİ1111
  • 15TÜMOSAN KONYASPOR118
  • 16GAZİANTEP FUTBOL KULÜBÜ118
  • 17SAMSUNSPOR117
  • 18EYÜPSPOR113
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
BURÇ YORUMLARI
  • KOÇ
    Koç Burcu
  • BOĞA
    Boğa Burcu
  • İKİZLER
    İkizler Burcu
  • YENGEÇ
    Yengeç Burcu
  • ASLAN
    Aslan Burcu
  • BAŞAK
    Başak Burcu
  • TERAZİ
    Terazi Burcu
  • AKREP
    Akrep Burcu
  • YAY
    Yay Burcu
  • OĞLAK
    Oğlak Burcu
  • KOVA
    Kova Burcu
  • BALIK
    Balık Burcu
ANKET OYLAMA TÜMÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA