Suçu Bireye Yıkma Sanatı: İste Olsun Yalanı

Sosyolog Mehmet ARPA

Modern çağda topluma dayatılan en büyük aldatmacalardan biri, her sabah aynanın karşısına geçip "Ben başaracağım, evrene pozitif enerji yayıyorum, zenginliği kendime çekiyorum" telkinleriyle hayatın güllük gülistanlık olacağına inandırılmaktır. Yıllardır süslü cümlelerle pazarlanan bu söylem, aslında devasa bir illüzyonun perdesidir.

Bize hep aynı masal anlatıldı: "İste olsun, pozitif düşün hayatın değişsin, zenginlik bir zihniyet meselesidir."

Peki, bu masalı anlatanlar hayatın yalın gerçeğini hiç fısıldadı mı? Sistemin adaletsiz olabileceğini, herkesin aynı çizgiden başlamadığını, bazılarının hayata iki sıfır önde başlarken kimilerinin eksilerden mücadeleye giriştiğini söylediler mi? Elbette söylemediler. Çünkü sistemi ve fırsat eşitsizliklerini konuşurlarsa, umut tacirliği üzerinden kurdukları o kazançlı düzen çöker; kimseye sahte reçeteler satamazlar.

Eğer sadece pozitif düşünmek ve çok istemek refah getirseydi, bugün en çok hayal kuranlar ülkenin en zenginleri olurdu. Oysa hayatın çıplak gerçeği şudur: En çok isteyen değil, en çok imkânı ve sermayesi olan kazanıyor. Doğuştan avantajlı olanla, hayatın yükünü tek başına sırtlayan bir insanın mücadelesi aynı kefeye konulamaz. Ancak bu sektör faturayı hemen bireye keser: "Yeterince istemedin, frekansın düşüktü."

Bu, açıkça suçu bireye yıkma sanatıdır.

Gece geç saatte toplu taşımada, günün tüm yorgunluğu ve ezilmişliği yüzünden okunan bir emekçiyi düşünün. Telefonunu açtığında karşısına lüks stüdyolardan seslenen bir "kişisel gelişim gurusu" çıkıyor; sabah rutini anlatıyor, vizyondan bahsediyor. O insan kendi tükenmişliğine bakıp "Demek ki sorun bende, ben beceriksizim" diyerek kendini hırpalamaya başlıyor. İşte en büyük tehlike tam da buradadır: İnsanlar kendi yetersizliklerine inandırılıyor.

Oysa halkın arasına karışmamış, ay sonunu getirme kaygısı yaşamamış, sırça köşklerinden ahkâm kesenlerin bilmediği bir hakikat var: Yoksulluk tembellik değildir; başarısızlık her zaman aptallık anlamına gelmez.

"Sen değişirsen dünya değişir" tekerlemesi koca bir yanılsamadır. Bazen insan ne kadar değişirse değişsin, önündeki sosyoekonomik duvarlar aynı kalır. En ürkütücü olanı ise toplumun artık ağır gerçeklerle yüzleşmek yerine, kendisini uyuşturan tatlı yalanlara sığınmayı seçmesidir. Çünkü gerçekler ağırdır, yalanlar ise insanı anlık olarak sakinleştirir.

Fakat unutmamak gerekir: Yalan insanı sadece geçici olarak uyuşturur, gerçek ise insanı dönüştürür ve uyandırır.

Artık bireyin kendini haksız yere suçlamayı bırakıp, hayatın sosyolojik dinamiklerini ve kendi sınırlarını doğru okuma vaktidir. Kendimizi hırpalamaktan vazgeçtiğimiz gün, hakikatin gücüyle gerçek adımları atmaya başlayabiliriz.

ETİKETLER: