https://www.kayserihakimiyet2000.com/files/uploads/user/417957bab44cf61c353a77053910c95b-244eb32bea1a8e2dbe24.jpg
Ali Rıza Navruz

YEL BAYRAĞI VE SERVİ

18-10-2022 18:41 565 kez okundu.

Arabamız; -adı saklı kalsın diye- adını vermek istemediğim köyden sallanıp, yine adı saklı kalasıca köyün virajını alırken, birden bir renk cümbüşüne takıldı gözlerim.

Sanki Gökkuşağı gökten yere inmiş gibiydi.

Renkler cümbür cemaat olmuş ve toprak üzerine serilmişler…

Bu ikinci köy ile benim varmaya çalıştığım yerin arası kısa bir mesafe olduğu için ertesi günü o renk cümbüşünün ne olduğunu anlamak için keşfe çıktım.

Yolun hemen sağında çamlar arasında kalmış küçük bir köy mezarlığı idi burası. Mezarlığa tekrar döneceğimi belirterek, bu köy hakkında anlatılan meşhur bir menkıbeyi burada vermeden geçmeyeyim derim. Zamanın birinde bu köye dışarıdan bir adamın yolu düşer. Adam yayadır. Belli ki de çok yorgun ve de açtır-susuzdur. İhtiyatlı bir şekilde bir evin kapısını çalar bir parça ekmek için. Evin kadını ocakta ekmek pişirmektedir o sırada. Adam açlığını belirterek bir parça ekmek ister. Yıl belki de kıtlık yıllarıdır ki kadın: “Ne ekmeği be adam, biz de zaten acın yatıp gücün kalkıyoruz” diye cevap verir. Lafı uzatmayayım köye yolu düşen bu adam köyün bütün evlerinin kapısını çalar aynı niyetle. Ne yazık ki hepsinden de benzer cevaplar alır. Köyün toplam hane sayısı o zaman tam yedi hane imiş. Bu geri çevriliş zatın ne kadar zoruna gitmişse ellerini açar ve “inşallah bu köyün hanesi mevcudundan fazla olmaz hiçbir zaman” şeklinde beddua eder. Bu durum bir hikâye değil bence. Aradan nice yıllar geçmesine rağmen köyün hane sayısı şu anda hala yedidir. Yani hiçbir zaman, üzeri bir sayıya ulaşamamış. Gelen adamı merak ettim ve köylüye sordum; “bizde o dönem bilememişiz ama bizim hınzır bildiğimiz o adam hınzır değil hızır imiş” dediler bana..

Sözün ucunu bırakırsanız işte böyle başını alır gider bir yerlere. Yönümüz mezarken hızıra çıktı birden bakın... Her neyse gelelim renk cümbüşünün öbeğine. Burası bir çocuk mezarı belli ki... Üzerinde isim falan da yazmıyor ama sanki allı yeşilli kırmızılı entariler giymiş küçük bir kız çocuğu gibi duruyor karşımda. Ayrıca çok da zarif. Bizim mezarlarda da zaman zaman bu tür süslemelere rastlarız ama bu mezar bir geleneğin, inanışın yöntemi şeklinde süslenmiş. Mezarın baş ve ayakucunda birer tane çakılı tahta var. Bu iki tahtanın arasına bir ip geçirilmiş ve her türlü rengi ihtiva eden bezler bu ipe sırasıyla bağlanmış vaziyette. Başucunun bana göre sağ tarafında da içi su dolu bir testi var. Bu renkli bezlerin dışında ise sümbülden tutun da bilmem ne cinsine kadar canlı çiçekler. İçimi kaplayan karmaşık duygular içinde bu çocuğa bir Fatiha okurken düşüncelerim ışınlanarak gitti ta eski çağlara kadar…

Bu bölge tam bir orman bölgesi olduğu için; buralara yani Ege ve Akdeniz bölgesine Alevilerin önemli bir ögesi olan tahtacılar yerleşmişler o zamanlar. Ağaç işleriyle ilgilendikleri için de bunlara “tahtacı” denmiş. Aslında tahtacı dediğimiz bu topluluk bir Türkmen topluluğudur ve 11. Yüzyılda Anadolu’ya göç etmiş “Ağaçeri”lerin soyundandır. Tahtacılar çoğu zaman göçebelikten yerleşik düzene geçerek yaşamışlar. Onların giyim kuşamları, el sanatları, yemek kültürleri ayrıca araştırmaya değerdir. Doğayla iç içe yaşadıkları için doğa onların her şeyidir bir yerde. Günümüzde bütün Alevilerde olduğu gibi Tahtacılar için de bir aşağılanma konusu olmuştur ne yazık ki… Şimdilerde bu bölgede tahtacı toplumundan kimse kalmamış ama geçmişten gelen bazı gelenekler devam ediyor ki, bu taze mezarda bile uygulanmış gelenek!.

O eski çağlara giden düşüncelerim tabi ki oradan eli boş dönmedi. Şu başucunda bulunduğum mezar süslemesi şekli, işte bu kültürün izleriymiş gördüğüm kadarıyla. Onlar aynen bu şekilde bir ip çekerlermiş mezarın başucundan ayak ucuna kadar. Sonra da arasına türlü renkte çaput bez bağlarlarmış. Bu kompozisyona da zamanında güzel de bir isim bulmuşlar; YEL BAYRAĞI… Araya çekilen bu ip ruhu, bezler de ruhu uçuran kuşları temsil ediyormuş. Ruh bedenden 40. Günde ayrıldığından kırk gün boyunca bu bez bağlamalı ip o şekilde dururmuş. Burada bir ayrıntıyı da vermeden geçmek olmaz şimdi. O çeşit çeşit renkli bezler içinde, sadece siyah renkli bir bez yok. Kırmızı, yeşil ve beyaz renk fazla olarak göze çarpıyor bakınca… Rengin çok fazla oluşu ölen kişiye verilen değeri gösteriyor herhalde.

 Gelgelelim servi ağacına… Edebiyatımızın vazgeçilmez simgesi olan servi genel de bizim mezarlıklarımızın arananıdır. Çünkü servinin bir anlam derinliği vardır. Bu ağacın düzgün ve biçimli oluşu; doğruluğun, dürüstlüğün sembolüdür. Sağlam bir yapıda oluşu ise sabrın sembolü… Yahya Kemal şairimiz “Rindlerin Ölümü” isimli şiirinde: “Ve serin serviler altında kalan kabrinde/Her seher bir gül açar, her gece bir bülbül öter” dizeleriyle servinin lirik olarak mezardaki varlığını dile getiriyor. Hüzün duygusunu getirip serviye bağlayan Nazım Hikmet’in -ilk yayınlanan şiirlerinden birisi olan- “Servilerde” isimli şiirine göz atalım bir: “Gözlere inerken siyah örtüler/Umardım ki artık ölenler güler/Yoksa hayatında sevmiş ölüler/Hâlâ servilerde ağlıyorlar mı?..” Servinin endamı konusunda bakın Necip fazıl ne diyor “Canım İstanbul” adlı şiirinde: “Tarihin gözleri var surlarda delik delik/Servi endamlı, servi ahirete perdelik..” Servi aynı zamanda dostluğun da bir ifadesi değil midir ki: “Gel uyumayıp karşılayalım güneşin doğuşunu/Servi servi yanaş yamacıma gül yüzlü yar!”

Mezar taşlarına yazılan sözlerin ya da şiirlerin geleneğimizle ve de inancımızla ne denli alakası var, ya da yok!

Bu ayrı bir yazım konusu olmalı diye düşünüyorum…

 

 

 

 

 

 

 

 

Neler Söylendi?

DİĞER YAZILARI MOLE/KÜL TANlYALlM LEYÂL DİYECEKTİM Kİ ÜŞÜRÜZ… AŞK AŞK SABÂ RÜZGÂRI /Şiir Adına/ BİR ŞAİR ÖLÜNCE... BİR EFSANE COĞRAFYASI 'ŞİREMENLİ' KIŞ LASTİĞİ --- "Görəsən ömrümün qışımı gəldi?" A.GANİ AŞlK ve ŞİİRİ MORUN ÖTESİNDEKİ SES AHMET HAMDİ TANPINAR ANlSlNA- Mehmet Emin Yurdakul BİR ŞAİR-BİR ŞİİR deneme üzerine BİR NEŞVE-İ ÇİNGENE GAMZELİM AYDEMİR DOĞAN 'Aydede' Uçukladı Serenadlarım... SANATIN BADEM GÖZLÜLERİ SAYlKLAMALAR ŞİİR ÜZERİNE BİR SÖYLEŞİ PUTKlRAN YALNIZLIK VE ŞAİR "EL HÜKMÜ LİMEN GALEBE" lClP SEPLİ SÖZ ah sesimi boğan sus/kum!!! GÖZLERİN Bunu bil/ESİN ÇEKİLİN AYAKUCUMDAN OCAK ve OCAKBAŞI... BİR HİKÂYE KİTABI ÜZERİNE "SON KURŞUN" "AĞLASAM SESİMİ DUYAR MISINIZ?" FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL SÜR DE GİTSİN PUSULA GÖNÜL KARA TREN SAHİBİNİ BULAN ŞARKI… YAĞMUR YAĞIYOR VE SEN YOKSUN /hıç-kırıklar/ KİTAP VE KİTAP OKUMAK… MAVİ GÖMLEK VE AHIR SEKİSİ DİLRUBA ŞARKILAR DAĞLAR ÖZGE LEYLÂ /HİÇ GİYİLMEMİŞ/ MOR YAZMALI KIZ BİR EFSANE COĞRAFYASI Ş İ R E M E N L İ… TANDIRNÂME KİTAP TANITIMI -----------: “HAYAT BAHÇESİ” ve BAHÇİVANI GÖZLERİN FAZIL HÜSNÜ DAĞLARCA "UMUT YOK OLUNCA AT KOŞMAZMIŞ" ŞEHRİMİZ 5. KİTAP FUARI VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ… BİR KIYAK ŞİİR PROGRAMI... AH O HARMAN GECELERİ AH!.. RAHMETLE... E L L E R İ N KÖY TÜRKÜLERİMİZ MUSTAFA YARALI VE ŞİİRİ DÜŞ ARDI GİDİŞLER "ISLAK HAYÂL…" E S İ L A BİR SEVDA MATALI YOKLUĞUNA YAPIŞMAK VEFATININ 49.YILINDA ŞUKÛFE NİHAL BAŞAR... Z E K İ  M Ü R E N (Ö:24.09.1996) 26.ÖLÜM YILDÖNÜMÜNDE RAHMETLE… BİR FASL-I AKŞAM DEMİNDE… HÜSNÜHÂL KON KAFE'DEN BU GÜNE GARİPLİĞİM… KÖY TÜRKÜLERİMİZ AYRILIK GÖZ İLE KAŞ ARASIDIR MORUN ÖTESİNDEKİ SES HEMŞEHRİMİZ DR. RAHMİ DUMAN AHİRETE GÖÇ EDEN DEĞERLERİMİZ BATMA Kİ UFKUMDAN KIRILAN DALIN TÜRKÜSÜ YALNIZLIK VE ŞAİR /HİÇ GİYİLMEMİŞ/ YAĞMUR SAF/SU TATLI… 'KALENİN BURCUNDAYIM' ANNE