https://www.kayserihakimiyet2000.com/files/uploads/user/417957bab44cf61c353a77053910c95b-244eb32bea1a8e2dbe24.jpg
Ali Rıza Navruz

TANDIRNÂME

24-10-2022 10:09 646 kez okundu.

Eşeğe “çüş”, öküze de “ho” demesini biliyor idik… Bilmem maksadımı anlatabildim mi? 

Dönelim işin edebiyatına şimdi. Tandırın etrafında şal yorgan altına sıralanırdık: Ninemlerden kalan şal yorgan var ya/ Çek üstüme ipeklisi fasarya/ Dudağı çatlamış suya kanar ya/İşte öyle sana kanayım anam… Ama bu şal yorgan altındaki tandır sefasında geçen süreyi değerlendirmesini de bilirdik. Bizler sonuç olarak; doğum, ölüm, evlenme, sevda, savaş gibi olaylar ile ilgili inanışlar içeren tandırnâmeler okurduk/ anlatırdık birbirimize. Hatta Karacaoğlan’dan bahseder, Onun Elif’ine saygı duyardık cümleten. Kesikbaş menkıbelerini dillendirirdik çoğu zaman. Hayal de olsa bazı kereler Hazreti Ali’nin Düldül isimli atına atlar, Zülfikar’ını da kuşanarak belimize Hayber kalesindeki küffar üzerine yürürdük. Küffar elbette ki pare pare olurdu o meydanda… Bizler Manolya çiçeğinin nasıl bir naza büründüğünü de bilirdik elimizde. Birbirimize bilmeceler sorar, gözlerimize bakarak da ahvalimizi yorardık! Elimizde tandırdan biraz önce çıkmış içli keteler… Anamın on parmağında on iş… Kulağı da bizim sohbetlerimizde/tandır düşlerimizde olurdu –bu gün olduğu gibi-çoğu zaman. Songül Sümengen’e seslendiğini sizler bile duymuşsunuzdur belki de: “Gııııız Songüüüüül, hani şu mercimekli bulgur pilavı şiirin vardı ya, onu bir disen de diğnesek.” Songül biraz nazlanırdı ama yine de başlardı okumaya o uzun şiirinden birkaç bölüm. Sözün başladığı yerde bizler tandır başında sus pustan öte ne olabilirdik ki:

"Gözleri dolu; 'Ana' der usuldan

Ana gene mi mercimekli bulgur?”

Ananın gözleri yağmur bulutu.

Ana gülmeye uğraşır ağlamaklı.

Bir tahta kaşık sesi bakır sinide.

Ve çarpılan kapı…!

Çözülür Ananın gözlerindeki yağmur bulutu.

Bir avuç saman atar tandıra, bir avuçta gözyaşı.

Bir küskün çocuk yürür gider elleri cebinde

……

Bakışlarının karası karışır gecenin karasına

Bir delişmen çocuk yürür gider elleri cebinde.

Dalar gider gözleri renkli ışıklara

Bir el okşar saçlarını ince, narin

Bakar kocaman gözleri, anlamsız

Arar anasını, yağmur bulutu gözlerini,

Ağlamaklı gülüşünü,

“Neyi sevdin sen?” der anlamlı bir ses

Bakar, gölgelenir gözleri yer yer!

……

Bir ezgi olur sesi, gider ta köy gecelerine.

“Anamı sevdim, tek anamı. Bir de;

 Bir de, mercimekli bulgur pilavını…””

Bazı akademisyenler; “bilgisiz insanların inandığı saçma bilgiler, hükümler toplamı” deseler de, hatta “boş ve lüzumsuz sözler” olarak değerlendirseler de şu bizim akademisyenler grubu, tandırnameler; edebiyatımızda adından çok söz ettirmeyi başarmıştır. Bazı mansıb-ı mekân sahibi olmuş meşahir-i üdebâ; küçük ve değersiz olarak görse de tandırnameleri, bu edebiyat ürünleri halk edebiyatımıza hatırı sayılır katkılar sağlamıştır. Tandırlar ve tandır başları, çeşme başları kadar aktif diyebileceğimiz sosyal mekânlardır bana göre. Dostluklarımızın, yarenliklerimizin ve sırlarımızın da mekânıdır denebilir. Tandır başında çay mı? Olmaz mı hiç:

“Çıktım tandır başına/ Demlik çıktı karşıma,

Doldur doldur ver içim/Aklım gelsin başıma..”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Neler Söylendi?

DİĞER YAZILARI NARMANLl AŞlK SÜMMANİ İÇİMDE GÜZ GURBETİ YALNIZLIK... RÜZGÂRLARIN TÜRKÜSÜ MOLE/KÜL TANlYALlM LEYÂL DİYECEKTİM Kİ ÜŞÜRÜZ… AŞK AŞK SABÂ RÜZGÂRI /Şiir Adına/ BİR ŞAİR ÖLÜNCE... BİR EFSANE COĞRAFYASI 'ŞİREMENLİ' KIŞ LASTİĞİ --- "Görəsən ömrümün qışımı gəldi?" A.GANİ AŞlK ve ŞİİRİ MORUN ÖTESİNDEKİ SES AHMET HAMDİ TANPINAR ANlSlNA- Mehmet Emin Yurdakul BİR ŞAİR-BİR ŞİİR deneme üzerine BİR NEŞVE-İ ÇİNGENE GAMZELİM AYDEMİR DOĞAN 'Aydede' Uçukladı Serenadlarım... SANATIN BADEM GÖZLÜLERİ SAYlKLAMALAR ŞİİR ÜZERİNE BİR SÖYLEŞİ PUTKlRAN YALNIZLIK VE ŞAİR "EL HÜKMÜ LİMEN GALEBE" lClP SEPLİ SÖZ ah sesimi boğan sus/kum!!! GÖZLERİN Bunu bil/ESİN ÇEKİLİN AYAKUCUMDAN OCAK ve OCAKBAŞI... BİR HİKÂYE KİTABI ÜZERİNE "SON KURŞUN" "AĞLASAM SESİMİ DUYAR MISINIZ?" FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL SÜR DE GİTSİN PUSULA GÖNÜL KARA TREN SAHİBİNİ BULAN ŞARKI… YAĞMUR YAĞIYOR VE SEN YOKSUN /hıç-kırıklar/ KİTAP VE KİTAP OKUMAK… MAVİ GÖMLEK VE AHIR SEKİSİ DİLRUBA ŞARKILAR DAĞLAR ÖZGE LEYLÂ /HİÇ GİYİLMEMİŞ/ MOR YAZMALI KIZ BİR EFSANE COĞRAFYASI Ş İ R E M E N L İ… KİTAP TANITIMI -----------: “HAYAT BAHÇESİ” ve BAHÇİVANI GÖZLERİN FAZIL HÜSNÜ DAĞLARCA YEL BAYRAĞI VE SERVİ "UMUT YOK OLUNCA AT KOŞMAZMIŞ" ŞEHRİMİZ 5. KİTAP FUARI VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ… BİR KIYAK ŞİİR PROGRAMI... AH O HARMAN GECELERİ AH!.. RAHMETLE... E L L E R İ N KÖY TÜRKÜLERİMİZ MUSTAFA YARALI VE ŞİİRİ DÜŞ ARDI GİDİŞLER "ISLAK HAYÂL…" E S İ L A BİR SEVDA MATALI YOKLUĞUNA YAPIŞMAK VEFATININ 49.YILINDA ŞUKÛFE NİHAL BAŞAR... Z E K İ  M Ü R E N (Ö:24.09.1996) 26.ÖLÜM YILDÖNÜMÜNDE RAHMETLE… BİR FASL-I AKŞAM DEMİNDE… HÜSNÜHÂL KON KAFE'DEN BU GÜNE GARİPLİĞİM… KÖY TÜRKÜLERİMİZ AYRILIK GÖZ İLE KAŞ ARASIDIR MORUN ÖTESİNDEKİ SES HEMŞEHRİMİZ DR. RAHMİ DUMAN AHİRETE GÖÇ EDEN DEĞERLERİMİZ BATMA Kİ UFKUMDAN KIRILAN DALIN TÜRKÜSÜ YALNIZLIK VE ŞAİR /HİÇ GİYİLMEMİŞ/ YAĞMUR SAF/SU TATLI… 'KALENİN BURCUNDAYIM' ANNE