Karşılaştırmalı ekonomik verilere baktığımızda; Batı yakasında değişen bir şey yok!”.
Bunu nereden biliyoruz, ciddi iktisatçıların yaptığı çalışmalardan.
Bunlardan birisi de Mahfi Eğilmez. Üstadımızın, “Kendime yazılar bloguna” sık sık başvururum.
Halimizin, iktidar tarafından açıklandığı gibi olmadığını; “uçtuk, uçuyoruz!”, “Almanya bizi kıskanıyor!”, sözlerinin içe dönük bir algı oluşturmaya yönelik olduğunu görüyoruz.
***
Eğilmez’in; “Dünyanın Ekonomik Görünümü” (16 Ekim 2025) başlıklı yazısından bazı alıntılar yapacağım. Umarım, yazının insicamı bozulmaz.
Tabii, verilen tabloları, teknik nedenlerle veremiyorum. Arzu eden, anılan “blogdan” ulaşabilir. Boldlar, bana ait…
***
Aradan geçen 26 yılda [1999-2025] şu gelişmeler olmuş:
***
(1) Kapsanan ekonomi [ülke] sayısı 184’den 197’ye; 1999’da “gelişmiş ülke” sayısı 28 iken 2024’de 42’ye yükselmiş, “gelişmekte olan ülke sayısı” 1999’da 156 iken 2024’de 155’e düşmüş.
***
(2) 1999’da “gelişmiş ülkelerin” dünya GSYH’sindeki payı yüzde 57,4 iken 2024’de yüzde 39,6’ya gerilemiş buna karşılık “gelişmekte olan ülkelerin” dünya GSYH’sindeki payı 42,6’dan yüzde 60,4’e yükselmiş.
***
ABD’nin dünya GSYH’sindeki payı yüzde 21,9’dan 14,8’e gerilerken Çin’in payı yüzde 11,2’den yüzde 19,3’e yükselmiş.
***
Çin, son on yıldır “satın alma gücü paritesiyle [SGAP]” hesaplanan GSYH açısından dünyanın en büyük ülkesi olarak karşımıza çıkıyor (cari fiyatlarla hesaplandığında ABD hala birinci sırada.) Euro bölgesi de düşüşte görülüyor.
***
(3) Çin, dünya ihracatındaki payını yüzde 3,1’den 11,8’e yükselterek büyük bir çıkış yakalamış görünüyor.
***
(4) Çin’in dünya nüfusundaki payı azalırken Hindistan hızlı bir nüfus artışı yaşıyor.
***
(5) Türkiye’nin dünya GSYH’sinde ve ihracatındaki payları artarken nüfustaki payı değişmeden kalmış bulunuyor.
***
(6) Verilere farazi bir gelir dağılımı çerçevesinde bakalım. Dünyanın toplam GSYH’sini 100 dolar olarak kabul edelim. Bu durumda 42 gelişmiş ülke bu gelirin 39,6 dolarını alacak ve ülke başına ortalama 0,94 dolar gelir deşecek, 155 gelişme yolundaki ülkenin alacağı toplam gelir payı 60,4 dolar olacak ve ülke başına 0,39 dolar gelir düşecek demektir.
***
Buna göre gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan ülkelere göre yaklaşık 2,5 kat daha fazla gelir elde ediyor olacak.. Kuşkusuz bunlar ortalama rakamlardır, ülke bazında ele alındığında çok daha değişik sonuçlar ortaya çıkacaktır.
***
Eğilmez dememiş ama, bu tablodan ben şunu anladım. Geçen yirmi altı yıllık sürede, Çin’in ekonomide inanılmaz yükselmesi, ABD’nin gerilemesi, Trump’ı rahatsız ediyor olmalı ki, sağa-sola saldırıyor; ülke mallarına “çökmek”, mal satmak istiyor.
***
Üstadımız her ne kadar ülkemiz için; “Türkiye’nin dünya GSYH’sinde ve ihracatındaki payları artarken nüfustaki payı değişmeden kalmış bulunuyor”, yorumu doğru ama tablolara baktığımızda büyük bir sıçrama olmadığını da görüyoruz.
***
1999’da ülkemizin dünya genelindeki payları şöyle;
a. GSYH (SGAP) yüzde 1,3
b. İhracatta yüzde 0.6
c. Nüfusta yüzde 1,1
***
2024 yılına gelince ülkemizin durumu:
a. GSYH (SGAP) yüzde 1,8
b. İhracat yüzde 1,2
c. Nüfus yüzde 1,1
***
Mesela, “yükselmekte olan ülkeler” kategorisine giren Brezilya’nın dünyada ki durum ne?
1999 yılında;
a. GSYH (SGAP) yüzde 3,2
b. İhracat yüzde 0,9
c. Nüfus yüzde 2,8
***
2024 yılında;
a. GSYH (SGAP) yüzde 2,4
b. İhracat yüzde
c. Nüfus yüzde 2,7
***
Yarınki yazıma, 2024-2025 tahminleri ile devam edeceğim.