Şimdi, çok seveceğinizi sandığım “berceste”lerden bir demet sunmak istiyorum.
Bilindiği gibi “berceste” sözlükte; sağlam, lâtif, seçme anlamlarına geliyor. Edebiyatta anlamı ise; kolaylıkla hatırda kalabilen ve fakat derin anlam içeren sözler.
“Bir kitaplık laf!” denir ya, bunun gibi bir şey olsa gerek…
**
Mesela; Ziya Paşa’nın; “Aslı kötü olana asalet mi verir hiç üniforma/Altın işlemeli palan vursan eşek yine eşektir”, anlamına gelen:
“Bed asla necâbet mi verir hiç üniforma
Zerduz palan ursan eşek yine eşektir”
**
Ya da ; “Kıptinin yiğidi, yiğitlikten söz ederken, hırsızlığını anlatırmış” anlamına gelen;
“Şecaat arz ederken merd-i kıpti, sirkatin söylermiş.”
**
Ya da; Şeyhülislam Mehmet Bahâi Efendi’nin;
“Bana zındık diyende biraz iman olsa; Putuma karışan bari Müslüman olsa” biçiminde açıklayabileceğimiz;
**
“Bana zındık diyende biraz iman olsa
Putuma dahleden bari müselmân olsa”
**
Bercestelerin güzel ve yaygın bilinen örnekleri ile devam edelim.. Mesela Hayâlî’nin (Ö:1557) ; “Cihanı süsleyen (Allah) her zaman ve mekandan mevcuttur.
Tıpkı balıkların denizi bilmedikleri gibi (İnsanlarda) bilmezler” anlamına gelen;
“Cihân-ârâ cihan içindedir, ârâyı bilmezler.
Ol mâhiler ki deryâ içredir, deryâyı bilmezler.”
**
Ya da; “Ben ne söylüyorum tanburam ne çalıyor” sözleriyle açıklaya bileceğimiz;
“Men çe gûyem,
Tamburam çe zened (guyed)”
**
İşte size bir berceste daha;
“Tâhir efendi bana kelp demiş
İltifatı bu sözde zâhirdir.
Mâliki mezhebim benim. Zirâ;
İtikâdımca kelp tâhirdir.”
**
“Tahir efendi bana köpek demiş.
Bunu iltifat kabul ederim.
Çünkü; Mâliki mezhebindenim.
Mezhebime göre köpek temizdir.”
Mısraların sözlük anlamı yaklaşık böyle ama müthiş bir sanat var son mısrada. “İnancım odur ki; köpek olan ben değil, Tahir efendidir.”
**
Son berceste de Talaslı Sıdıka anadan:
“Pişir pişir söyle sözün/ İçerisinde ham bulunur.”
Kadir Dayıoğlu 12 Eylül 2026 Facebook Cumartesi Yazısı
Mustafa Cengiz
KAYSERİ, ZORU BAŞARIYOR, KOLAYLARA TAKILIYOR!
Ali Rıza Navruz
'CRİSAN SENI SEVIYOR'
OZAN DERVİŞ/ İSMAİL KOÇAK
ASRlN DEV LİDERİ
Faruk Ergan
KRİZ VE FIRSAT
Mustafa Cengiz CENK MEYDANI
AŞIK VEYSEL'İN İZİNDEN...
M. Kemal Atik
İÇİMİZDEKİ ŞEYTAN AZGINCA NEDEN FIRLADI KAFESTEN?
Mehmet Arpa
Zihindeki Kiracıyı Tahliye Etmek: Gerçek Kayıtsızlık ve Zihinsel Özgürlük
Nilgun Batıyeli
Cumhuriyet’e Günler Kala
KADİR DAYIOĞLU
CUMHURİYET'İN 103. YlL DÖNÜMÜ
Ali İhsan Öztürk
BUGÜN HAYALLERİMİ YAŞADIM
