12 MART DARBESİ

KADİR DAYIOĞLU

11-03-2026 13:00

“12 Mart 1971 Muhtırası, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç ve kuvvet komutanlarının imzasıyla Süleyman Demirel hükümetini istifaya zorladığı, ordu komuta kademesinin emir-komuta zinciri içinde yönetime müdahale ettiği askeri muhtıradır.” 

**

Şayet, 9 Mart’ta, Madanoğlu cuntası başarılı olsaydı, “sol soslu”, “Baas Rejimlerine” benzer bir model egemen olacaktı, ülkemizde.  Bu sefer tarihe, 9 Mart 1971 Muhtırası olarak geçecek, ülkemizim çehresi değişecekti. Yine bu sefer, 12 Mart’a “tu-kaka” diyenler, 9 Mart’a methiyeler dizecekti. 

**

Muhtıranın elli beşinci yıl dönümü. Demek ki, yarım asır geçmiş. Ama bunun bedelini asıl halk ödedi. Merhum Demirel’i iktidardan düşürmekle, 1965’ten beri ortalama yüzde 5 enflasyon ve yüzde 7 kalkınma hızına erişen ülkemiz, tökezlemeye başladı. Derken, 12 Eylül 1980 darbesine geldi. 28 Şubat da bu cümleden…

**

Darbeler bizde kişilere göre;

Ya demokratiktir ya değildir...

Ya meşrudur ya değildir...

Ya kanlı olur ya kansız...

**

Çok şükür bizde, kanlı darbelere hiç rastlanmamıştır. Ama meşruluğu ve demokratikliği sürekli tartışılmıştır. Demokratik hukuk devletinde meşru darbe olur mu? Diye sormayın. Bizim gibi az gelişmiş demokrasilere sahip ülkelerde bal gibi olur.

**

Sözgelimi “Ulusalcılarımıza”, yine sözgelimi Emre Kongar hocamıza göre; 27 Mayıs ihtilali “sağa” karşı yapıldığından meşru ve demokratiktir. Bunu, tartışmak dahi abestir. Yine bunlara göre; şayet 9 Mart 1971’de Madanoğlu cuntasının ihtilal teşebbüsü başarılı olsaydı o da meşru ve demokratik olacaktı; bu taktirde de, ünlü “Ulusalcılarımızdan” merhum İlhan Selçuk da bakandı. 

**

Ama 12 Mart “karşı devrimdir”, 9 Martçılara göre. General Madanoğlu’nun en güvendiği adam kimdi biliyor musunuz? Bir zamanlar, televizyonlarda, gazete köşelerinde “komplo teorisi” kurmakla meşgul, MİT’çi merhum Mahir Kaynak hocamızdı. İşin acısı, Hoca “muhbir!” idi.

**

12 Eylül sonrası, işsiz güçsüz kalan Mahir hocamıza, sağın ünlü teorisyenlerinden, o dönem Selçuk Üniversitesi Rektörü rahmetli Erol Güngör kol kanat germiş ve anılan üniversitede ders vermesini sağlamış; diğer üniversiteler pek sıcak bakmamıştı.

**

12 Mart muhtırasının verildiğinde merhum Ecevit CHP Genel Sekreteriydi. Muhtıraya ilk günler hiç itiraz etmemişti. Takip eden günlerde, muhtırayı yer yemez İstifa eden Süleymen Bey’in yerine, partilisi merhum “Şalcı” Nihat Erim atanınca Ecevit, “Bu bana karşı, parti içi bir darbe!” diyerek Genel Sekreterlikten ayrılmış ve İsmet Paşa’ya karşı bayrak açmıştı.

**

Nihat Erim’e de “şalcı” denmesi şundan kaynaklanıyormuş; Erim’in, 1950 öncesi hem gençliği ve hem de akademisyen hukukçu kimliği ile CHP’de yıldızı parlamış; “icabında Hürriyetlerin üstüne şal çekmek gerekir!” falan demiş.

**

Meraklıları için bu kadar bilgiden sonra tekrar başa dönelim... Dedim ya, “Sunay-Tağmaç kliğinin”, 12 Mart’ta devrimci cuntacıları saf dışı bırakıp, “solcuların” üzerinden silindir gibi geçmeleri gayrı meşru olup demokratik değildir.

**

“Asmasaydık da beslese miydik!” sözleri ile ünlü Evren Paşamız ve ekibinin yani “Bizim çocukların” yaptığı 12 Eylül darbesi, “solcuları” ve “ülkücüleri” ezdiği, “yeşil kuşak projesinin” önünü açtığı için meşru ve demokratik değildir. 

**

Rivayet olunur ki bu dönemde, PKK’yi sindirmek için, Hizbullah gibi örgütlere göz yumulmuş. Diyeceksiniz ki, “darbe hiç demokratik olur mu?” Haklısınız. 

**

Peki, “27 Mayısı bu kadar seviyorsunuz; o halde Anayasasını geri getirelim!” diyorsunuz; olmaz diyorlar.  Ve devam ediyorlar; “Hürriyet iyidir amma velakin, fazlası zarar getirir. Bu nedenle, hürriyetin makbulü sopalı olanıdır!” Yani, “sopalı demokrasi” özlemi hiç bitmemiştir bu ülkede.

**

28 Şubatın üstü örtülü darbesi, “gericilere” karşı yapıldığı için hem demokratiktir ve hem de meşrudur.  Size, darbelerin demokratik olan ya da olmayanları; meşru olan ya da olmayanları ile ilgili bir ufuk turu yaptırdım. Umarım, meramımı anlatabildim!

**

Peki abi, diyeceksiniz ki, sadece darbeyi “ciheti askeriye” mi yapar; siviller hiç yapmaz mı? Haklısınız. Benim bildiğim “iki sivil darbe” var: Geniş cephe ile iktidara gelen Lenin Rusya’sı ile, yine geniş cephe ile iktidara gelen İmam Hümeyni İran’ı. İktidar paydaşlarının hepsini tasfiye ettiler. Özledikleri rejimi kurdular.

DİĞER YAZILARI ULAŞIM 01-01-1970 03:00 KAYSERİ KIZ İLKÖĞRETMEN OKULU 01-01-1970 03:00 LEYLEKLERİ DE KÜSTÜRDÜK!  01-01-1970 03:00 TÜİK 01-01-1970 03:00 İSMAİL EDİZ (1934-2026) 01-01-1970 03:00 AMELLER NİYETE GÖRE 01-01-1970 03:00 SIRADA TÜRKÜLER VAR 01-01-1970 03:00 DÜN GEÇTİ GİTTİ 01-01-1970 03:00 ASANSÖR TAKIM 01-01-1970 03:00 GARİP BİR CENAZE TÖRENİ VE ERKİLET 01-01-1970 03:00 DEPREMSELLİK 01-01-1970 03:00 JAPONYA'DA YILIN KİTABI 01-01-1970 03:00 ÖZGÜR ÖZEL ÇOK SERT KONUŞTU 01-01-1970 03:00 İŞLER TERS GİDERSE 01-01-1970 03:00 HIZLI TREN HİKAYESİ 01-01-1970 03:00 KAYSERİ LİSESİ’NİN NURA KOŞAN GENÇLERİ 01-01-1970 03:00 BİR KENTİN ÖLÜMÜ 01-01-1970 03:00 İBB DAVASI ve HUKUK 01-01-1970 03:00 SOKAĞIN SESLERİ!.. 01-01-1970 03:00 KAYSERİ’DE İLK MATBA ve KİTAP FUARI 01-01-1970 03:00 TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLER 01-01-1970 03:00 TRAFİK NE HALDE? 01-01-1970 03:00 KENT HAFIZASI 01-01-1970 03:00 NE OLACAK KAYSERİSPOR’UN HALİ? 01-01-1970 03:00 BİRAZ TARİH BİLMEK LAZIM 01-01-1970 03:00 KISSADAN HİSSE 01-01-1970 03:00 SİYASET İYİCE ISINIYOR. 01-01-1970 03:00 OKULDA VAHŞET 01-01-1970 03:00 DEMİRYOLLARI 01-01-1970 03:00 NAZMİ TOKER İLKOKULU 01-01-1970 03:00 MERKEZ BANKASI'NIN ZARARI NASIL OKUNMALI? 01-01-1970 03:00 MACARİSTAN SEÇİMLERİ 01-01-1970 03:00 HAVALAR ve TALAS HİSARCIK YOLU 01-01-1970 03:00 ÖZGÜR ÖZEL 01-01-1970 03:00 BAHAR GELDİ 01-01-1970 03:00 KONTRGERİLLA  01-01-1970 03:00 SIRADAKİ GELSİN! 01-01-1970 03:00 MAHMUT ARIKAN 01-01-1970 03:00 ALTERNATİF YOLLAR 01-01-1970 03:00 MEMUR SEN 01-01-1970 03:00 CUMHURİYET VE NARKOZ 01-01-1970 03:00 DERİN TAHLİLLER 01-01-1970 03:00 ENERJİ GÖRÜNÜMÜ (3) 01-01-1970 03:00 ENERJİ GÖRÜNÜMÜ (2) 01-01-1970 03:00 ENERJİ GÖRÜNÜMÜ (1) 01-01-1970 03:00 KARTAL KAVŞAĞI (6) 01-01-1970 03:00 KARTAL KAVŞAĞI (5) 01-01-1970 03:00 KARTAL KAVŞAĞI (4) 01-01-1970 03:00 KARTAL KAVŞAĞI (3) 01-01-1970 03:00 KARTAL KAVŞAĞI (2) 01-01-1970 03:00 KARTAL KAVŞAĞI (1) 01-01-1970 03:00 TELLAL OLMA; TELLAK OLMA 01-01-1970 03:00 LİDERLERİMİZ 01-01-1970 03:00 HATIRLATALIM DEDİK! 01-01-1970 03:00 İSTİKLAL MARŞI 01-01-1970 03:00 SELO SEN Mİ KURTARACAKSIN! 01-01-1970 03:00 YOLLAR, YOLLAR, YOLLAR… 01-01-1970 03:00 NAZIM HİKMET... 01-01-1970 03:00 DENKLEM YANLIŞ… 01-01-1970 03:00 BÂKİ KULLAR 01-01-1970 03:00 EN GÜÇLÜ OLDUĞU ANDA...  01-01-1970 03:00 ARAMA KURTARMA LOJİSTİK ÜSSÜ 01-01-1970 03:00 DOĞAL GAZ VE PETROL ÜRETİMİMİZ (2024) 01-01-1970 03:00 ABD/İSRAİL-İRAN SAVAŞI 01-01-1970 03:00 DIŞ TİCARET (2025) 01-01-1970 03:00 BÜNYAN OSB 01-01-1970 03:00 GÜCÜK BEREKETİ İLE GELDİ! 01-01-1970 03:00 ŞEHİR HASTANELERİ 01-01-1970 03:00 EVLENME VE BOŞANMA İSTATİSTİKLERİ (2025) 01-01-1970 03:00 KAÇ ÇEŞİT BELEDİYECELİK VAR... 01-01-1970 03:00 YAZIN BİR BAŞKA OLUR RAMAZAN 01-01-1970 03:00 RAMAZANLIK 01-01-1970 03:00 SIRADA TÜRKÜLER VAR 01-01-1970 03:00 KARTAL KAVŞAĞINA TAKTIM DOĞRUSU! 01-01-1970 03:00 BİRAZ GEÇ KALMADINIZ MI? 01-01-1970 03:00 DEVLET HASTANESİ 01-01-1970 03:00 KİM KABAHATLİ? (2) 01-01-1970 03:00 KİM KABAHATLİ? (1) 01-01-1970 03:00 ARACISIZ PİYASA OLMAZ 01-01-1970 03:00 GÜCÜK 01-01-1970 03:00 KAYSERİ NÜFUS (2025) (2) 01-01-1970 03:00 KAYSERİ NÜFUS (2025) 01-01-1970 03:00 DEMİR YOLUNA KIYMAYIN!  01-01-1970 03:00 OTOYOL VE KÖPRÜLER 01-01-1970 03:00 BİRAZ GEÇ KALMAINIZ MI? 01-01-1970 03:00 GALİBA ANLATAMADIM!.. 01-01-1970 03:00 PARADOKS 01-01-1970 03:00 GACIRTI GUCURTU 01-01-1970 03:00 SANDIK VE “ARAP HAŞİM!” 01-01-1970 03:00 KAYSERİ MOTORLU KARA TAŞIT (2025)  01-01-1970 03:00    TARİH BİLMEK LAZIM! 01-01-1970 03:00 APTALLIK 01-01-1970 03:00 TARİHLE YÜZLEŞMEK 01-01-1970 03:00 ULAŞIM ÜZERİNE 01-01-1970 03:00 ATIK SULAR 01-01-1970 03:00 TOMTAŞ 01-01-1970 03:00  ÖNCE REFİK SONRA TARIK… 01-01-1970 03:00 KARI KOCA 01-01-1970 03:00 ERÜ’YE YENİ HASTANE 01-01-1970 03:00 EĞRİ OTURUP DOĞRU KONUŞACAĞIZ 01-01-1970 03:00 SEN DE Mİ TÜRKSÜN PAŞAM? 01-01-1970 03:00 SENCER SOLAKOĞLU 01-01-1970 03:00 TÜSİAD 01-01-1970 03:00 MEKKE VE MEDİNE 01-01-1970 03:00 MAHAL İSİMLERİ 01-01-1970 03:00 KOCASİNAN BULVARI 01-01-1970 03:00 HAVA ULAŞIMI KARGO ve YÜK (2025) 01-01-1970 03:00 DSİ VE BARAJ 01-01-1970 03:00 HAVA ULAŞIMI (2025) 01-01-1970 03:00 ŞARKILARDAN BİR DEMET 01-01-1970 03:00 EMEKLİ MAAŞI 01-01-1970 03:00 BİZİM SOKAĞIN KARI 01-01-1970 03:00 GABA YİL 01-01-1970 03:00 MADURO GİTTİ… 01-01-1970 03:00 KARA KIŞ 01-01-1970 03:00 2026’YA GİRERKEN GELİR DAĞILIMI 01-01-1970 03:00 BİR ROMAN YAZDIM 01-01-1970 03:00 YENİ YIL 01-01-1970 03:00 KALEİÇİ (2) 01-01-1970 03:00 KALEİÇİ 01-01-1970 03:00 BOŞ VER ABİ!.. 01-01-1970 03:00 BİR BABALAR GÜNÜ 01-01-1970 03:00 SAAT 01-01-1970 03:00 BİR BAŞKADIR BENİM MEMLEKETİM! 01-01-1970 03:00 SAAT 01-01-1970 03:00 TERÖRSÜZ TÜRKİYE VE AK PARTİ 01-01-1970 03:00 TERÖRSÜZ TÜRKİYE VE CHP RAPORU 01-01-1970 03:00 BÜYÜDÜK AMA “NE PAHASINA!” 01-01-1970 03:00 MİLLİ DAYANIŞMA YA DA TERÖRSÜZ TÜRKİYE 01-01-1970 03:00 İSTANBULLU KİME DENİR? 01-01-1970 03:00 KATLI KAVŞAKLAR 01-01-1970 03:00 CHP MİTİNGİ 01-01-1970 03:00 KARAKIŞ 01-01-1970 03:00 FAKİR FUKARA 01-01-1970 03:00 BİR ZAMANLAR KAYSERİ 01-01-1970 03:00 GÜZEL BİR ANEKDOT 01-01-1970 03:00 ERÜ 01-01-1970 03:00 DEVLET HASTANESİ 01-01-1970 03:00 CHP (2) 01-01-1970 03:00 CHP (1) 01-01-1970 03:00 YAYA ÜST GEÇİTLERİ 01-01-1970 03:00 BÜYÜMÜŞÜZ! 01-01-1970 03:00 LASKAY 01-01-1970 03:00 HGS 01-01-1970 03:00 ÖNCE REFİK SONRA TARIK… 01-01-1970 03:00 GIDA ZEHİRLENMELERİ 01-01-1970 03:00 AKLI SELİM GALİP GELDİ 01-01-1970 03:00 KİMLERLE AŞIK ATIYORUZ? 01-01-1970 03:00 DÜĞÜN DEĞİL BAYRAM DEĞİL… 01-01-1970 03:00 ÜNİVERSİTELERİMİZ NE DURUMDA? 01-01-1970 03:00 GERÇEKTEN HASTA MIYIZ? 01-01-1970 03:00 YİNE HIZLI TREN VE ADRES BULMA 01-01-1970 03:00 HIZLI TREN MUHABBETİ. 01-01-1970 03:00 MÜJDELER OLSUN 01-01-1970 03:00 ÜNAL ÖZKAN (2) 01-01-1970 03:00 ŞEVKET ÜNAL ÖZKAN (1941-2025) (1) 01-01-1970 03:00 HIZLI TREN NE DURUMDA? 01-01-1970 03:00 ASIL SORUN 01-01-1970 03:00 KAZALAR 01-01-1970 03:00 YİNE HAZAN MEVSİMİ GELDİ… 01-01-1970 03:00 AHMEDİ’Mİ GÖRDÜNÜZ MÜ? 01-01-1970 03:00 LOZAN’DA MI KAYBETTİK? 01-01-1970 03:00 GİRİŞİMCİ 01-01-1970 03:00 HÜRMETÇİ’NİN ÇİMLERİ 01-01-1970 03:00 A’DAN Z’YE... 01-01-1970 03:00 BİR GECEDE CAHİL KALDIK 01-01-1970 03:00 ABDULLAH GÜL VE OSMAN KAVALA 01-01-1970 03:00 VATANDAŞ OLMAK! 01-01-1970 03:00 YAP – BOZ TAHTASI 01-01-1970 03:00 METEOROLOJİ KAVŞAĞI 01-01-1970 03:00 UÇAK YAPIMI 01-01-1970 03:00 CUMHURİYET VE ATATÜRK (3) 01-01-1970 03:00 CUMHURİYET VE ATATÜRK (2) 01-01-1970 03:00   CUMHURİYET ve ATATÜRK (1) 01-01-1970 03:00 GÜLER MİSİN AĞLAR MISIN? 01-01-1970 03:00 BİRAZ DA ŞİİR 01-01-1970 03:00 HAYAL OLDU!.. 01-01-1970 03:00 DÜNYANIN NERESİNDEYİZ (2) 01-01-1970 03:00 DÜNYANIN NERESİNDEYİZ? (1) 01-01-1970 03:00 ULAŞIM HİZMETLERİ ZAMLANDI 01-01-1970 03:00 DOĞAL GAZNÂME 01-01-1970 03:00 KENTSEL DÖNÜŞÜM 01-01-1970 03:00 RAKINÂĞME 01-01-1970 03:00 HEY ONBEŞLİ! 01-01-1970 03:00 DEVLET ADAMI OLMAK KOLAY DEĞİL 01-01-1970 03:00 MURAT KANTARCI 01-01-1970 03:00 ALİ BAŞYAZICIOĞLU SAĞLIK OCAĞI 01-01-1970 03:00 GACIRTIYI GICIRTIYA... 01-01-1970 03:00 ÇALIŞANIN VE EMEKLİYE ORANI 01-01-1970 03:00 GELDİ İSMET KESİLDİ KISMET! 01-01-1970 03:00 BÖYLE Mİ ESECEKTİ SON GÜNÜMDE… 01-01-1970 03:00 CADDE VE SOKAK İSİMLERİ 01-01-1970 03:00 ÖLÜM 01-01-1970 03:00 BAĞ MUHABBETİ 01-01-1970 03:00 HAVALAR SOĞUMAYA BAŞLADI 01-01-1970 03:00 KATLI KAVŞALAR 2 01-01-1970 03:00 KATLI KAVŞAKLAR ŞEHRİ! 1 01-01-1970 03:00 MEHMET NAZIM BEY (3) 01-01-1970 03:00 MEHMET NAZIM BEY (2) 01-01-1970 03:00 MEHMET NAZIM BEY (1886 Kayseri-22? Temmuz 1921 Kütahya) (1) 01-01-1970 03:00 CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİ 01-01-1970 03:00 SIRADA ANKARA’DA MI VAR? 01-01-1970 03:00 MİLLETVEKİLLERİNİN PERFORMANSI 01-01-1970 03:00 MİHRİCAN 01-01-1970 03:00 FATURAYI KİM ÖDER? 01-01-1970 03:00 DENKLEM YANLIŞ… 01-01-1970 03:00 BAĞDAN İNİŞ 01-01-1970 03:00 BİZİM NESİL ÇOK MU ŞANSLI! (2) 01-01-1970 03:00 BİZİM NESİL ÇOK MU ŞANSLI? (1) 01-01-1970 03:00 ASM 01-01-1970 03:00 FABRİKALAR DOĞURAN FABRİKA, HES KABLO 01-01-1970 03:00 BANKALARDA BORÇ TEMİZLİĞİ BAŞLADI 01-01-1970 03:00 İZMİR’İN KURTULUŞU 01-01-1970 03:00 YAMULA SULAMASI 01-01-1970 03:00 HATIRLAMAKTA YARAR VAR. 01-01-1970 03:00 ASAYİŞ BERKEMAL! 01-01-1970 03:00 ŞAYET SANDIK GELECEKSE 01-01-1970 03:00 REJİMİN GEREĞİ!.. 01-01-1970 03:00 TURPUN BÜYÜĞÜ! 01-01-1970 03:00 KURSAK KAVURGASINI SEVER 01-01-1970 03:00 AHALİNİN HALİ PÜR MELALİ 01-01-1970 03:00 SU KRİZİ 01-01-1970 03:00 İNÖNÜ ATATÜRK’Ü ANLATIYOR 01-01-1970 03:00 KENT HAFIZASI (3) 01-01-1970 03:00 KENT HAFIZASI (2) 01-01-1970 03:00 KAYSERİ HAFIZASI (1) 01-01-1970 03:00 DÜN GEÇTİ GİTTİ 01-01-1970 03:00 TARİHTEN BİR YAPRAK 01-01-1970 03:00 DlŞ BORÇ 01-01-1970 03:00 DEĞİŞEN BİR ŞEY VAR MI? 01-01-1970 03:00 HALİL SEVERCAN 01-01-1970 03:00 SOSYO EKONOMİK SEVİYE (2023) 01-01-1970 03:00 BESİ OSB 01-01-1970 03:00 DOĞA İNTİKAM MI ALIYOR? 01-01-1970 03:00 NEREDEN NEREYE (2) 01-01-1970 03:00 TUHAFLIK YOK MU? 01-01-1970 03:00 NEREDEN NEREYE! (1) 01-01-1970 03:00 HİÇ TEVAZU GÖSTERMEM  01-01-1970 03:00 EYYAM-I BÂHÛR 01-01-1970 03:00 HÜRMETÇİ SAZLIĞI 01-01-1970 03:00 SUSUZLUK 01-01-1970 03:00 PLASTİK KAZIK 01-01-1970 03:00 HİLMİ KURTOĞLU 01-01-1970 03:00 YOLLARIMIZ (3) 01-01-1970 03:00 YOLLARIMIZA DEVAM (2) 01-01-1970 03:00 YAMULA BARAJI VE HES 01-01-1970 03:00 YOLLARIMIZA DEVAM (1) 01-01-1970 03:00 YOLLARIMIZ 01-01-1970 03:00 AŞIRDIKLARIM! 01-01-1970 03:00 KURAKLIK KAPIMIZl ÇALDI! 01-01-1970 03:00 FAKİR, FUKARA! 01-01-1970 03:00 BİR ŞİİR...  01-01-1970 03:00 YAKMA YA RABİ! 01-01-1970 03:00 DEMOKRASİ VE LAİKLİK  01-01-1970 03:00 AGÜ MEZUNİYET TÖRENİ (2) 01-01-1970 03:00 AGÜ MEZUNİYET TÖRENİ (1) 01-01-1970 03:00 KÜÇÜK İŞLER (HİSARCIK) 01-01-1970 03:00 TERZİLİK DEDİĞİN NE Kİ? 01-01-1970 03:00 GÜNAYDIN 01-01-1970 03:00 BİLİMSELLİK!.. 01-01-1970 03:00 ÜNİTER DEVLET 01-01-1970 03:00 HAVA ULAŞIMI (HAZİRAN /2025) 01-01-1970 03:00 AGÜ MEZUNİYET TÖREN 01-01-1970 03:00 DEMOKRASİ 01-01-1970 03:00 TRAFİK CEZALARI 01-01-1970 03:00 KASKİ’YE DEVAM 01-01-1970 03:00 SU KESİNTİLERİ 01-01-1970 03:00 TEMMUZ SICAKLARI BASTIRDI 01-01-1970 03:00 SULARIMIZ 01-01-1970 03:00