Genel ihracat 2025 yılı Ocak-Aralık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre %4,4 artarak 273 milyar 361 milyon dolar, ithalat %6,2 artarak 365 milyar 370 milyon dolar olarak gerçekleşti. Dış ticaret hacmi ise, 638 milyar dolar. Unutmayalım, ihracatta 2023 hedefi, 500 milyar dolardı.
**
Aynı dönemde Kayseri’de durum şu: İhracat %2,54 artarak 3.847.095.410 dolar; ithalatımız ise, %11,8 artışla 1.730.244.827 oldu. Yani ihracatımız ithalatımızdan fazla. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise %222,34. İhracatımız ülkenin %1,4’ü; ithalatımız %0,5’ ve dış ticaret hacmimiz %0,9’ü kadar. Bu oranlar yıllardır pek değişmez.
**
Ülke geneline baktığımızda bu oran 0,74. Yani dış ticaret açığı vermeye devam ediyoruz, ülke genelinde. Dış ticaret açığı da %11,9 artarak 92,1 milyar dolar. Bir de “cari açık” (döviz açığı) verdiğimizi düşünün, “iki açık” ülkemiz ekonomisinin, sosyal hayatının önündeki en büyük sorun. Kayseri ihracatta (2025) “onuncu il” konumunda. Yıllardır bu böyle.
**
Komşularımız baktığımızda Adana 4,5 milyar dolarla ön sırada. Kahramanmaraş’ın ise 1,5 milyar dolar. Bunu 352 milyon dolarla Sivas takip ediyor. Niğde 196 milyon dolar, Nevşehir 144 milyon dolar ve Yozgat 112 milyon dolarla sıralamaya giriyor.
**
Ocak-Aralık döneminde ekonomik faaliyetlere göre ihracatta “imalat sanayinin” payı %94,3, tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörünün payı %3,5, madencilik ve taş ocakçılığı sektörünün payı %1,6 oldu. Bu rakam bize, ihracatımızın lokomotifi imalat sanayi olduğunu gösteriyor.
**
Peki, bu durumda, “yüksek teknoloji” ürünlerinin payı ne? Henüz %5’leri bulamadı. Kaldı ki bu oranın %25-30’lar çıkması gerekir. Hala “enerji ve emek yoğun” üretim yapmaya devam ediyoruz. Bu da imalat sanayinin önündeki en büyük handikap.
**
Kayseri Sanayi Odasının değerli Başkanı, Mehmet Büyüksimitçi, bu oranın Kayseri için yüzde 10’lar civarında olduğunu söylemişti bana bir tarihte. Bir başka anlatımla genel ihracat kilogram başına 1,59 dolar; Kayseri’nin ki ise bunun üzerinde, 2,40 dolar.
**
İthalat ve ihracatta bir diğer ölçüt de şu: Birim ağırlığın üretimi için harcanan enerji ya da “enerji yoğunluğu”. O nedenle, “enerji ve emek yoğun” kavramı kullanılır mal ve hizmet üretiminde. Bu ne kadar düşükse, üretilen mal ve hizmetin teknoloji yoğunluğu artar. Mesela, bir cep telefonu ile, bir takım mobilya; ya da bir birim elektrolitik tel üretimi gibi.
**
Bakılması gereken bir diğer konu da şu. Bunlara bakılmadan ihracatın “şuradan şuraya gelmiş olması” pek anlamlı değil. Mesela, Enerji yoğunluğu. 1000 ABD dolarlık GSYİH üretmek için gereken enerjinin ton eşdeğer petrol (tep) cinsinden hesaplanması yöntemiyle bulunabiliyor. Böylece enerji yoğunluğu (tep/GSYİH) en düşük olan ülkeler enerji verimliliği konusunda en başarılı ülkeler olarak kabul ediliyor.
**
Genel için, ithalatta, 2025 Ocak-Aralık döneminde ara mallarının payı %68,4, sermaye mallarının payı %15,0 ve tüketim mallarının payı %16,2 oldu.
**
Ocak-Aralık döneminde, ülke ihracatında ilk sırayı Almanya aldı. Almanya'ya yapılan ihracat 22 milyar 167 milyon dolar olurken, bu ülkeyi sırasıyla; 16 milyar 773 milyon dolar ile Birleşik Krallık, 16 milyar 328 milyon dolar ile ABD, 13 milyar 232 milyon dolar ile İtalya ve 12 milyar 380 milyon dolar ile Irak takip etti. İlk 5 ülkeye yapılan ihracat, toplam ihracatın %29,6'sını oluşturdu.
**
Kayseri’nin ihracat yaptığı ilk on ülke, parantez içi milyon dolar olmak üzere: Almanya (366), Irak (293), ABD (250), İtalya (176) ve Avusturya; bunu Fransa (148), Polonya (134), Romanya (117), Birleşik Krallık (113) ve Fas (108) oldu.
**
Kayseri ihracatının ülke gruplarına baktığımızda Avrupa ülkelerinin açık ara önde olduğunu görüyoruz: Avrupa (1,98 milyar $), Ortadoğu (593 milyon $), Afrika (483 milyon $), Kuzey Amerika (316 milyon $), Bağımsız Devletler Topluluğu (297 milyon $), Asya Ülkeleri (65 milyon $), Güney ve Orta Amerika (63 milyon $), Uzakdoğu (38 milyon $) ve Okyanusya (9 milyon $) oldu.
**
Kayseri’den ihraç edilen malların arasında 778 milyon dolarla mobilya başı çekiyor. Bunu 592 milyon dolarla elektrolitik tel, kablo vs. takip ediyor. Ev aletleri ise 495 milyon dolarla üçüncü sırada.
**
Ocak-Aralık döneminde ithalatta ilk sırayı Çin aldı. Çin'den yapılan ithalat 49 milyar 576 milyon dolar olurken, bu ülkeyi sırasıyla; 42 milyar 373 milyon dolar ile Rusya Federasyonu, 30 milyar 110 milyon dolar ile Almanya, 18 milyar 80 milyon dolar ile ABD, 15 milyar 738 milyon dolar ile İsviçre izledi. İlk 5 ülkeden yapılan ithalat, toplam ithalatın %42,7'sini oluşturdu.
**
Ocak-Aralık döneminde yüksek teknoloji ürünlerinin “imalat sanayi” ürünleri ihracatı içindeki payı %3,8r.
**
Ocak-Aralık döneminde “imalat sanayi” ürünlerinin toplam ithalattaki payı %81,8. Ocak-Aralık döneminde “yüksek teknoloji” ürünlerinin imalat sanayi ürünleri ithalatı içindeki payı %11,8.
**
Bir bilgi de Kayseri Serbest Bölgesi’nden: Bölgeden yurtdışına 630.076.372 dolar ihracat yapılmış. Tabii, burada yurtdışından kasıt, ülke dışı mı? Biliyorsunuz, serbest bölgelerden sınırları dışına yapılan her satış ihracat kabul edilmekte.
**
Mesela Kayseri’de serbest bölgesinde bulunan bir firmanın, yine Kayseri’de bulunan bir firmaya mal satması ihracat kapsamında. Aksi de, serbest bölge için ithalat sayılıyor. O nedenle, her serbest bölgede Gümrük idaresi var. Mal giriş çıkışları, gümrük mevzuatına tabi.
**
Kayseri dış ticareti ile ilgili daha fazla bilgi almak isteyenlere, Kayseri Sanayi Odası’nın web sitesini salık veririm. Çok güzel hazırlamışlar. Ellerine sağlık.