Konuya doğal gaz ile devam edeceğiz. Dünyada kanıtlanmış toplam doğal gaz rezervi 2022 sonunda 210 trilyon metreküp seviyesine ulaşmış.
**
Dünya doğal gaz rezervlerinin büyük çoğunluğu Rusya, İran ve Katar'da. Bu üç ülke, küresel kanıtlanmış rezervlerin yaklaşık %50'sinden fazlasına sahip. Rusya dünyanın en büyük rezervine sahipken, İran ve Katar onu izlemekte.
**
Rusya, dünya rezervlerinin %24-37'sine sahip. İran, yaklaşık %17-32 pay ile dünyanın en zengin ikinci rezervine sahip. Katar, %12-24 civarında payla üçüncü sırada yer almakta.
**
Türkiye'nin Karadeniz'deki Sakarya Gaz Sahası'nda yaptığı keşiflerle toplam doğal gaz rezervi, yeni eklenen sahalarla birlikte 785 milyar metreküpe ulaşmış durumda. Bu durumda, ülkemiz dünya rezervinin binde 3,8’ine sahip gözüküyor.
**
Ülkemizde, 2024 yılında 53.226 milyon Sm3 olarak gerçekleşen ulusal doğal gaz tüketim var. Aynı yıl Kayseri’nin tüketimi 790,785 milyon Sm3 gerçekleşti. Bu ülke genelinin yüzde 1,5’i kadar.
**
2024 yılının sektörel dağılımı yüzde olarak şöyle; konutlarda 35,77, elektrik üretiminde 25,43, hizmet sektöründe 10,45 ve sanayi sektöründe 25,23 olarak gerçekleşti.
**
Kayseri'de doğal gaz tüketim konut, hizmetler sektörü ve organize sanayi/sanayi bölgelerinde yoğunlaşmakta.
**
Şimdi, elektrik görünümü ile ilgili özet bilgileri paylaşacağım: Önce “faturalanamayan” elektrik ile ilgili bir bilgi vereyim: Sayaç okunamaması, teknik/fiziksel engeller, hat/trafo Kaybı, kaçaklar vs.
**
2024 yılında fiili elektrik tüketim miktarı 2023 yılına göre %4,82 artarak 346.208 GWh olmuş. Bunun 280 milyar kWh’i faturalandırılmış. 114 milyar kWh’i sanayide, 75 milyar kWh’i meskenlerde, 12 milyar kWh’i hizmetler sektöründe ve 6 milyar kWh’i aydınlatma da tüketilmiş.
**
2024 yılı sonu itibarıyla dağıtım sistemini kullanan tüketici sayısı 50,69 milyon olmuş. En yüksek tüketici sayısına sahip bölgeler 5,5 milyon ile Boğaziçi, 4,7 milyon ile Başkent dağıtım bölgeleri olmuş.
**
2024 yılı sonu itibarıyla dağıtım şirketlerinin bölgelerindeki toplam faturalanan tüketim miktarı 207,29 TWh olarak gerçekleşmiş. En yüksek tüketim miktarına sahip bölgeler 27,33 TWh ile Boğaziçi, 20,06 TWh ile Toroslar dağıtım bölgeleri olmuş.
**
İletim hatlarının (66, 154, 380 kV) kaybı (ısı/joule vs.) yüzde 2,05 ile çok iyi konumda. Bunun karşılığı da 7,1 GWh. Avrupa standartlarının da altında.
**
Dağıtım şebekelerinde (21 adet EDAŞ) en yüksek kayıp oranları %37,62 ile Dicle, %25,04 ile Vangölü ve %14,53 ile Aras bölgelerinde gerçekleşmiş. Bu bölgelerde kayıplar, yıllardır bu mertebelerde. Evvelden bunlar “kayıp+kaçak/hırsızlık” olarak nitelendirilirdi. Sonra, “kaçak” kaldırıldı, “kayıplar” da tüm ülke genelindeki faturalara yansıtıldı. Yani, yine “yırtılan tüfekçi Bekir’in yakası!” Dostlar; “bu pilav daha çok su kaldırır!”
**
En düşük kayıp oranları %3,63 ile Akedaş, %4,36 ile İstanbul Anadolu Yakası, %4,91 ile Trakya dağıtım bölgelerinde gerçekleşmiş.
**
2024 yılı sonu itibarıyla elektrik dağıtım sektöründe 65.477 kişi istihdam edilmiş. Bunlardan 26.846’sı dağıtım şirketi kadrolu personeli olarak, 38.631’i de taşeron firma personeli olarak görev yapmakta.
**
2024 yılı sonu itibarıyla dağıtım sisteminde 218.588 MVA gücünde 557.438 adet trafo bulunmakta. Dağıtım hatlarının uzunluğu 1.491.396 km. Bunun 1.127.411 km’sini havai hatlar, 363.985 km’sini de yeraltı hatları oluşturmakta.
**
Peki, 2024 yılı sonunda Kayseri’de durum ne?
**
Faturalanan elektrik tüketimi 4,4 milyar kWh olmuş. Bu da ülke genelinde faturalandırılan elektriğin yüzde 1,56’sı. Bunun 1,1 milyar kWh’i konutlarda; 2,1 kWh’i sanayide, 0,8 milyar kWh’i hizmetler sektöründe, 0,13 milyar kWh’i aydınlatmada tüketilmiş.
**
Kayseri’de abone sayısı 865 bin. Ülke genelinin yüzde 1,7’i kadar. Bir işletmenin önemli performans göstergelerinden olan “kayıp” oranı yüzde 5,92. 2023’te yüzde 8,09 imiş. Bu güzel bir tablo ama şunu unutmamak gerekir.
**
Kayıplara esas hat/kablo uzunluğu, trafo sayısı ve kapasitesi vs. açısından bakınca durum nasıl? Kayseri, 21 EDAŞ içerisinde kayıpta 10. sırada. Şehrimizde hat uzunluğu 30.824 km, kurulu trafo gücü 3.264 MVA, trafo sayısı 9.659. O nedenle, yüzde 5,92 kayıp iyi ama başkalarına bakınca durumu bir gözden geçirmek lazım. Bu denli küçük hizmet alanında, elektriksel öğelerin düşük olduğu yerde, bu performans sorgulanabilir.
**
Zira, kayıpların bizden az olduğu EDAŞ’lar da durum yüzde olarak şöyle: ADM (5,51), AKEDAŞ (3,63), AYEDAŞ (4,36), Başkent (5,05), Meram (5,71), Uludağ (5,02), Gediz (5,41), Sakarya (5,73) ve Trakya (4,91). Şu kadarını söyleyeyim, tüm bunların hizmet coğrafyası, hat uzunluklar, trafo kurulu güç ve sayıları bizden fazla.
**
Kayseri/KCETAŞ’ta çalışan sayılarına gelince; çalışan 943 kişinin 799 kişi kadrolu, 144 kişi taşeron nezdinde çalışıyor. Genelin de yüzde 1,4’ü kadarlık bir istihdam söz konusu. (Kaynak: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, EPDK)
**
Bir de, KCETAŞ, “yıllık faaliyet raporlarını” detaylı bir biçimde sitelerinde açıklar, kitapçık halinde dağıtırdı. Ama şimdi bunları göremiyoruz ya da ben göremedim. Neden?