Soru şu: Her ne kadar Tanrı, yüce Kitabı’nda “Müslümanlar kardeştir!” buyurmuş olsa da acaba tarihsel süreçte Müslümanlar kardeşçe ve bir arada yaşayabildi mi?
Ya da denildiği ya da arzu edildiği gibi “İslam birleştirici güç olabildi mi?” ya da “olabilir mi?”
Evet. “Müslümanlar kardeştir!” Bu ifade, Kur'an-ı Kerim'de Hucurât Suresi'nin 10. ayetinde geçen "İnneme'l-mü'minûne ihvetün" (“Müminler ancak kardeştirler") ilkesine dayanır.
Ayetin devamında kardeşlerin arasını düzeltmek, Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle hareket etmek ve böylece merhamete erişmek vurgulanır.
Tarihsel süreç ve günümüzde yaşananlara bakınca, bunun mümkün olmadığını/olamayacağını rahatlıkla söyleyebiliriz.
Aslında, tüm inançlara baktığımızda, hiçbirisinin ama hiç birisinin “ümmet” içerisinde, istese bile, bir “çimento” rolü üstlenemediğini görmekteyiz.
Tabii, bunun temel nedeni “insan” ve “insan oğlu”nun “cahil ve zalim” oluşu; insan “ego”su…
Konuyu araştırırken, arşivime baktım. Aykırı tarihçi Ayşe Hür’ün, 14 Nisan 2013 tarihli köşesinde (Radikal) yazdığı makaleye gördüm.
Aslında, vereceğim bilgiler, onlarca kaynakta mevcut.
Gerçekten güzel… Sağ olsun Hür, bilinen ve fakat belirli çevrelerce bilmemezlikten gelinen, Resulü Ekrem’in vefatı ile başlayan “kavgaları” satırbaşlarıyla vermiş. Devamında, günümüze kadar gelmiş.
Biz de bundan mülhem hem italik ve bold olarak verdiğimiz bazı alıntılar yaptık, biraz da olsa katkıda bulunduk.
Hz. Peygambere, daha sağlığında, tebliğ görevini yaparken-, en yakınlarının şiddetli itirazlar yaptığını, bunun üzerine, “ayetler” geldiğini biliyoruz.
Demem o ki, “sahabe”nin hepsi, Halife Ebubekir gibi; “O diyorsa doğru!” diyemiyordu.
Hz. Peygamber vefat ettiğinde, naaşı henüz soğumadan, “Hilafet” kaygısına düşmüş, “Halifenin kim olacağını” tartışmaya başlamıştı.
Naaşının başında sadece, “ehli beyt”i vardı. Fatıma, Ali, Hasan ve Hüseyin…
Bu ilaveyi şunun için yaptım: Amacım, Hür’ün yazısına bir başlangıç yapmak. Yoksa, İslam’da “bölünme” dört halife döneminin sonunda başladı gibi bir algı çıkar. Zira, fitne hem Hz. Peygamber ve hem de Raşit Halifeler döneminde de vardı. Şimdi gelelim Hür’ün yazısından yaptığımız alıntılara:
“İslam dünyasında yaşanan, epeydir, Asr-ı Saadet, Medine Sözleşmesi, Hudeybiye Barışı gibi İslami kavramlara dayalı ‘çözüm önerileri’ duyuyoruz.
Toplumları bir arada tutan unsurlar arasında dinin önemli bir yeri olduğu doğru ancak tarih bize din kardeşliğinin bazen hiç işe yaramadığını, dahası din konusundaki farklı düşüncelerin toplumları bıçak gibi bölebileceğini gösteriyor.
Bu haftaki yazım üzerinde pek konuşulmayan ‘madalyonun öteki yüzü’ne dair.
İslam’da ilk bölünmenin dört halife döneminin (632-661) sonunda başladığını hatırlatarak başlayalım.
Üçüncü Halife Osman’ın 656 yılında kendisini Kuran’dan ve sünnetten saptığını düşünen Müslümanlarca hunharca öldürülmesi, cenazesinin iki gün yerde kalması, üçüncü gün cenaze alayının taşlanması ve nihayet Müslüman mezarlığına değil Yahudi mezarlığına defnedilmesi İslam kardeşliğinin kaybettiği ilk sınavdı herhalde.
Bunu dördüncü halife Ali ile onu Osman’ın ölümünden sorumlu tutan Muaviye’nin çatışması izledi. Muaviye’ye, Mısır, Yemen ve Basra valileri ile Peygamber’in karısı Ayşe ile Talha ve Zübeyr gibi önemli sahabeler de destek verdi.
Tarafların binlerce kayıp verdiği Cemel (Deve) Savaşı, Müslümanların Şii ve Sünni olarak ikiye bölünmesinin başlangıcını oluşturdu.
Ali ve Muaviye taraftarları 657’de bir kez daha karşılaştı.
Aylarca süren ufak çatışmalar, ateşkesler ve meydan muharebelerinden oluşan Sıffin Savaşı sonrasında Ali’nin halifeliği bir hile ile sonlandırıldı.
Bu sonuçtan Ali’yi sorumlu tutanlar Hariciler adıyla yeni bir bölünmenin aktörü oldu.
Ali taraftarları ile Hariciler kozlarını 658’de Nehrevan Savaşı’nda paylaştı.
Haricilerin büyük bir kısmı öldürüldü ama 661’de Ali’nin ölümü de bir Harici’nin elinden oldu.
Ali’nin oğlu Hasan halifelik hakkından vazgeçmeyince, Muaviye’nin ordusu Hasan taraftarlarını mağlup etmek üzere yürüyüşe geçti.
Neyse ki Hasan durumun vahametini idrak etti ve bazı şartlarla halifeliği Muaviye’ye bırakmaya razı oldu da başını kurtardı. Böylece 89 yıl sürecek olan Emevi dönemi başladı.” Konuya pazartesi de devam edeceğiz.