İsterseniz, günlük stresli ortamdan biraz uzaklaşalım.
“Terzilik dediğin ne ki, önü ile arkası, kolu ile yakası”.
Bu sözü çok duyarız. Hele hele kahvehane “geyiklerinin” temel yaklaşımı.
Kahvehanecilere haksızlık yapmayalım.
TV’lerde her gün boy gösterenler de benzeri “geyik muhabbetini” yapıyor.
Yazı-tura atıyor. Bilirse, “ben demiştim, ben söylemiştim!” diyor.
Bilemezse, hiç oralı olmuyor.
Acaba terzilik ya da teknoloji üretmek bu kadar basit mi?
Kolay olsa, herkes kendi giysisini diker; kendi uçağını kendisi yapar.
Merhum Çetin Altan ustamızın dediği gibi terzilik meslektir.
Bir terzi, dil bilmese bile dünyanın her yerinde terzilik yapar ama mesela bir vali mükemmel lisan da bilse, hiç valilik yapamaz.
Gelelim konumuza… “Terzi ile at kıçı” arasında ne ilişki var, diyeceksiniz.
Haklısınız ama varmış…
Bakınız nasıl. Bunu bana, çok önceleri Fikret Şahin dostumuz göndermişti.:
Dünyanın en gelişmiş ulaşım sistemi olan uzay gemilerinin füzelerinin genişliği 4 feet 8,5 inch imiş, böyle söylüyor, bilenler.
Allah, Allah! Yani yaklaşık 1 metre 42 santim.
Böyle modern bir araç için tuhaf olan bu rakamın ilginç bir hikayesi varmış.
ABD’de demiryollarının ray arası genişliği de 4 feet 8,5 inch’miş.
Niye 4 feet gibi düz bir rakam değil de, hesabı zorlaştıran küsurlu bir rakam seçilmiş?
Bu garip uzunluk ABD’de ilk demiryolları inşaatını yapanların İngiliz göçmenleri olmasına bağlanıyormuş.
Çünkü İngiltere'de de rayların genişliği bu uzunluktaymış. İngilizler tuhaf bir millet vesselam. Hep “ilden ayrıksıdırlar”. Ağırlık birimleri de öyle…
İngiltere’de demiryolu inşaatı tüm ölçülerini tramvay inşa geleneğinden devralmış.
Yani eskinin tramvaycıları yeninin trencileri olmuş. Bu yüzden de ray genişliği 4 feet 8,5 inch kalmış.
Peki tramvay raylarının arası neden 4 feet 8,5 inch’miş?
Çünkü bu uzunluk at arabalarının şase genişliğiymiş.
Zamanında tramvayın şasesi at arabalarının iki tekerlek arası uzunluğu baz alınarak belirlenmiş.
O zamanlar iki tekerlek arası denince akla 4 feet 8,5 inch geliyormuş.
Vazgeçilmesi çok güç bir gelenekmiş bu.
Çünkü malum uzunluğun İngiltere’deki tarihi taa Roma İmparatorluğu’nun adayı işgaline kadar uzanıyormuş.
O zamana kadar atlı araba görmeyen adanın yarı medeni insanları, atların araba çekebileceğini Roma savaş arabalarında görmüş.
Dolayısıyla İngiltere’nin ilk yolları Romalı askerlerin savaş arabaları tarafından açılmış.
İki derin tekerlek izinden oluşan bu yollar, sonraları İngilizler tarafından yapılan at arabalarının şase genişliğini de belirlemiş.
Şaseyi kırmak istemiyorsan, yoldaki at arabası izinin uzunluğunu ölçüp tekerlekleri de bu uzunluğa göre yerleştirmek zorundaymışsın.
Aynı şekilde Avrupa’da da tüm yollar standart olarak 4 feet 8,5 inch genişliğindeymiş.
Peki Romalılar bu uzunluğu nereden çıkarmış?
Arabaya koştukları atın kıçından! İki atın kalça genişliği 4 feet 8,5 inch tutuyormuş.
Başa dönelim. Tüm bunların füze rampasıyla ilgisi ne?
Solid Rocket Boosters adı verilen füzeler dünyada sadece tek bir firma tarafından yapılıyormuş.
Thiokol adındaki firmanın mühendisleri füzeleri ilk tasarladığında daha geniş bir şey yapmışlar ama hemen o vazgeçilemeyen 4 feet 8,5 inch genişliğine dönmek zorunda kalmışlar.
Çünkü Utah’taki fabrikada üretilen füzeler tren yoluyla taşınıyormuş.
Demiryolu üzerindeki tünellerin genişliği de iki atın kıçının genişliğinden biraz fazlaymış.
Öyle ya, arabalar geçecek. Atın kıç genişliğini hesaba katmak zorundasınız!
Kısacası “at kıçını hesaba katmazsan roket yapamaz!”mışız…