DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Ali Rıza Navruz
Ali Rıza Navruz
Giriş Tarihi : 24-11-2022 18:09

KARA TREN

“Kudüs’te Ağlama Duvarı’nın mukaddesatıyla  

bir Yahudi’nin adanmışlığına benzetirim trenleri…”

Türkiye’mizde ilk demiryolu sanırım 1860’lı yılında bir İngiliz şirketi tarafından yapılmış. Bu hat İzmir’den başlayarak Aydına kadar uzanmış. Aslında işin bu kısmı beni pek ilgilendirmiyor. Benim hem tarihimi ve hem de anılarımı süsleyen o kara trenle benim tanışmam tâ anamdan doğduğumdan beridir desem yalan olmaz… Köyümün hemen batı yakasından geçerdi kararmayasıca... Sonra da Yeniköy’ün yokuşundan kurtulduğuna sevinirken, kardeşlerin büküşüne girerdi hemen. Sonrası kolaydı onun için; Töslü’yü aştı mı, sallan gitsin Tuzhisar’a!

Kara tren;8, 10 yaş dönemlerimde benim dış dünyaya açılan penceremdi neredeyse. Babamın peşine takılıp -arada bir de olsa- şehre inmek öyle kolay iş değildi. Ben de birkaç arkadaşla birlikte hemen tren yoluna inerdik koşa seke! Baktık ki henüz tren denen canavar gözükmüyor, hemen yere kapaklanır, kulağımızı demir yolunun rayına yapıştırırdık. Kulağımıza raydan o ses geliyorsa beklediğimiz an yakın demekti… Gelmiyorsa da yine de beklerdik, bilirdik beklemesini…

Özellikle de posta treni olurdu beklenen. Tren hemen önümüzden geçerken ben ve arkadaşlarım sesimiz çıktığı kadar bağırırdık bize pencereden bakan yolculara; “at, at, attt!” Onlar da günlük ya da dünlük gazete, mecmua atarlardı bizlere… İşte bu gazete ve mecmualardı bizi başka dünyalara götüren. Hükümetten haberleri oradan okurduk, Galatasaray’ın Feneri nasıl söndürdüğünü o gazete sayfaları anlatırdı bize… Adı Menderes olan bir Başbakanın idam sehpasındaki resmini gördüğümde bir hoş olmuştum açıkçası. Bir ara “ya Kıbrıs, ya taksim” gibi sloganlar okuduğumu hatırlıyorum sanki. Şehirli çocuklar belki de; şimendiferin, şefin, kondüktörün, vagonun, pulmanın ne demek olduğunu bilmezken ben bu kelimeleri detaylandırabiliyordum üstelik..! O zaman ki trenler buharlı trenlerdi. Göklere yükselen buharını bazen göğe kurulmuş merdiven gibi algılardım. Trende bir adam vardı başında tren yolu kasketi, elinde bir kürek. Durmadan yorulmadan kömür atardı ocağa. Tabi ki ocakta yanmış olanları da rayların arasına… 15’li yaşlarımdayken anama refakatçi ve yardımcı olarak çok gittim bu atılan kömürleri toplamaya. Yanmış bir kömür tekrardan yanar mı diye sormayın sakın. Ben de öyle derdim ama kömürün “kok” cinsinden olduğunu öğrenince sustum!..

O güzelim günleri anımsarken, bu seferki Ankara yolculuğumu trenle yapmak fikri kapladı düşlerimi. Zira çok uzun yıllar olmuştu trene binmeyeli. O zamanki tren vagonları; belli bir sayıda yolcu alacak kadar bölmeli odalardan oluşuyordu. Adına kompartıman deniyordu galiba. Biletlerde yer ve oda numarası belirtilmiyordu, müşteri az ise şansın var, çok ise yandın! Aralarda gezin dur dışarı bakarak. Trene binerken bilet kontrolü olmazdı herhalde ki, belli bir süre sonra bilet kontrolleri başlardı. Kompartımanların kapısında perde vardı ama perdeyi çekmek yasaktı. Bu işte bir saçmalığın olduğunu hep düşünmüşümdür; çekilmeyecekse bu perdeyi yapan neden yapmış peki? Neyse burayı da atalım hatıraların koltuğuna da….

Trenin kara oluşu sizlerin zihnini hiç yordu mu bilemem. Benim hep yordu ve hala da yorar. Gerçi sonradan mavisi, kırmızısı falan çıktı trenin, fakat ben orijinal halinin renginden söz ediyorum. Yani kara renklisinden. İyi ki de “siyah” kelimesini kullanmamışlar. Türkülerimiz ne hâl alırdı o zaman bir düşünsenize!..

 “O tarihlerde acaba karadan başka renk mi yoktu” desem gülünç olur herhalde. O zamanlarda vardı ebemin kuşağı, çeker alırlardı oradan bir renk isteselerdi. Cıncık gibi lila renge bile boyayabilirlerdi. İşe başka açıdan bakmak gerekiyor dostlar; herhalde o kara kömürün isine uygun olsun da kirlendiği hemen belli olmasın deyu karaya boyamışlardır. Bir ihtimal bu tezim doğru olabilir bir yerde. Ama yetmez bu sebeeeep! Zamanının en güzel yolcu ve yük taşıma aracı olan bu makine ne tarih sayfalarına eşlik etti Allah bilir. Ne destanlara şahit oldu, ne türküler ve ne de şarkılar yankılandı vagonlarında, garlarında… Hele de acılar, karalar yönüyle 1915’li yıllar unutulmamalı derim. 15’liler giderken kızların gözü yaşlı değil miydi ha? Tren garında askerinden haber bekleyen anaların, babaların, sevgililerin aldığı haber genelde “kara” idiyse bu makinenin rengi pembe olacak değildi ya… Akor Merkezli şu anonim halk türküsüne bakar mısınız bir:

“Ah tren kara tren /Odur yâri götüren /Gitti yârim gelmedi /Budur beni bitiren''

Şimdi çok daha iyi anlaşıldı sanırım mesele… Götürdüklerini geri getirmemiştir mutlaka bu trenler. Genelde ayrılıklara sebep olmuştur. Geri de kalan garda kalakalmıştır bir ümit diyerek! Getirdiği kötü haber olmuştur sanırım ki; “kara” dert anlamını yüklenmiştir mecâzî anlamda…

 

NELER SÖYLENDİ?
@
Ali Rıza Navruz

Ali Rıza Navruz

DİĞER YAZILARI NARMANLl AŞlK SÜMMANİ İÇİMDE GÜZ GURBETİ YALNIZLIK... RÜZGÂRLARIN TÜRKÜSÜ MOLE/KÜL TANlYALlM LEYÂL DİYECEKTİM Kİ ÜŞÜRÜZ… AŞK AŞK SABÂ RÜZGÂRI /Şiir Adına/ BİR ŞAİR ÖLÜNCE... BİR EFSANE COĞRAFYASI 'ŞİREMENLİ' KIŞ LASTİĞİ --- "Görəsən ömrümün qışımı gəldi?" A.GANİ AŞlK ve ŞİİRİ MORUN ÖTESİNDEKİ SES AHMET HAMDİ TANPINAR ANlSlNA- Mehmet Emin Yurdakul BİR ŞAİR-BİR ŞİİR deneme üzerine BİR NEŞVE-İ ÇİNGENE GAMZELİM AYDEMİR DOĞAN 'Aydede' Uçukladı Serenadlarım... SANATIN BADEM GÖZLÜLERİ SAYlKLAMALAR ŞİİR ÜZERİNE BİR SÖYLEŞİ PUTKlRAN YALNIZLIK VE ŞAİR "EL HÜKMÜ LİMEN GALEBE" lClP SEPLİ SÖZ ah sesimi boğan sus/kum!!! GÖZLERİN Bunu bil/ESİN ÇEKİLİN AYAKUCUMDAN OCAK ve OCAKBAŞI... BİR HİKÂYE KİTABI ÜZERİNE "SON KURŞUN" "AĞLASAM SESİMİ DUYAR MISINIZ?" FARUK NAFİZ ÇAMLIBEL SÜR DE GİTSİN PUSULA GÖNÜL SAHİBİNİ BULAN ŞARKI… YAĞMUR YAĞIYOR VE SEN YOKSUN /hıç-kırıklar/ KİTAP VE KİTAP OKUMAK… MAVİ GÖMLEK VE AHIR SEKİSİ DİLRUBA ŞARKILAR DAĞLAR ÖZGE LEYLÂ /HİÇ GİYİLMEMİŞ/ MOR YAZMALI KIZ BİR EFSANE COĞRAFYASI Ş İ R E M E N L İ… TANDIRNÂME KİTAP TANITIMI -----------: “HAYAT BAHÇESİ” ve BAHÇİVANI GÖZLERİN FAZIL HÜSNÜ DAĞLARCA YEL BAYRAĞI VE SERVİ "UMUT YOK OLUNCA AT KOŞMAZMIŞ" ŞEHRİMİZ 5. KİTAP FUARI VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ… BİR KIYAK ŞİİR PROGRAMI... AH O HARMAN GECELERİ AH!.. RAHMETLE... E L L E R İ N KÖY TÜRKÜLERİMİZ MUSTAFA YARALI VE ŞİİRİ DÜŞ ARDI GİDİŞLER "ISLAK HAYÂL…" E S İ L A BİR SEVDA MATALI YOKLUĞUNA YAPIŞMAK VEFATININ 49.YILINDA ŞUKÛFE NİHAL BAŞAR... Z E K İ  M Ü R E N (Ö:24.09.1996) 26.ÖLÜM YILDÖNÜMÜNDE RAHMETLE… BİR FASL-I AKŞAM DEMİNDE… HÜSNÜHÂL KON KAFE'DEN BU GÜNE GARİPLİĞİM… KÖY TÜRKÜLERİMİZ AYRILIK GÖZ İLE KAŞ ARASIDIR MORUN ÖTESİNDEKİ SES HEMŞEHRİMİZ DR. RAHMİ DUMAN AHİRETE GÖÇ EDEN DEĞERLERİMİZ BATMA Kİ UFKUMDAN KIRILAN DALIN TÜRKÜSÜ YALNIZLIK VE ŞAİR /HİÇ GİYİLMEMİŞ/ YAĞMUR SAF/SU TATLI… 'KALENİN BURCUNDAYIM' ANNE
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Galatasaray2254
  • 2Fenerbahçe2145
  • 3Başakşehir FK2140
  • 4Beşiktaş2139
  • 5Adana Demirspor2138
  • 6Trabzonspor2238
  • 7Kayserispor2132
  • 8Konyaspor2127
  • 9Fatih Karagümrük2126
  • 10Gaziantep FK2225
  • 11Alanyaspor2225
  • 12Sivasspor2224
  • 13Antalyaspor2124
  • 14Hatayspor2123
  • 15MKE Ankaragücü2122
  • 16Kasımpaşa2222
  • 17Giresunspor2121
  • 18İstanbulspor2221
  • 19Ümraniyespor2114
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
BURÇ YORUMLARI
  • KOÇ
    Koç Burcu
  • BOĞA
    Boğa Burcu
  • İKİZLER
    İkizler Burcu
  • YENGEÇ
    Yengeç Burcu
  • ASLAN
    Aslan Burcu
  • BAŞAK
    Başak Burcu
  • TERAZİ
    Terazi Burcu
  • AKREP
    Akrep Burcu
  • YAY
    Yay Burcu
  • OĞLAK
    Oğlak Burcu
  • KOVA
    Kova Burcu
  • BALIK
    Balık Burcu
ANKET OYLAMA TÜMÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA