Mustafa Cengiz CENK MEYDANI

Giriş Tarihi : 25-10-2026 11:01

29 OKUNMA

BEYİN GÖÇÜ SÜRÜYOR!

Bir ülke için en önemli sorunlardan birisi bu aslında.

Yüksek seviyede zeki, eğitimli, donanımlı insanların ülkelerinden şu veya bu şekilde gitmeleri.

Her dönemde olmuştur, Dünya genelinde.

En önemli sebep hiç kuşku yok ki 1. ve 2. Dünya savaşı.

Son dönemdeki yakın tarihteki savaşları sanırım saymaya gerek yok.

Herkes iyi kötü biliyordur.

Çevresinde yaşananları.

Başta bilim alanında olmak üzere çok sayıda yetişmiş beyin ülkesini terk ediyor son dönemde.

Ya da gitmeye zorlanmaları.

İsteyerek, ya da istemeyerekte olsa başka ülkelerde hayatlarını idame ettirme kararı almaları.

Bunun içinde genel manada koşulların yetersizliğini öne sürmeleri ya da siyasi baskıları gerekçe göstermeleri.

Peki bugün neden böyle bir konu başlığı?

BEYİN GÖÇÜ NEDİR?

Geçtiğimiz günlerde TÜİK Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri, 2025 rakamlarını yayınladı.

Peki Beyin Göçü nedir?

Beyin göçü, iyi eğitim almış, nitelikli, uzman ve yetenekli iş gücünün (bilim insanları, doktorlar, mühendisler, araştırmacılar, sanatçılar) daha iyi çalışma koşulları, yüksek maaş veya refah arayışıyla az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerden gelişmiş ülkelere göç etmesidir.

Son dönemde bu ülkemizde epey artmaya başladı.

Bugün eğitim alanındaki TÜİK rakamlarını vereceğiz.

BEYİN GÖÇÜNÜN SEBEPLERİ

VE ÜLKE TERCİHLERİ HANGİSİ?

Beyin Göçünün Sebepleri ve ülke tercihleri neler biliyor musunuz?

Beyin göçü temelde iki ana grupta incelenir:

İtici Nedenler (Ülkeden Uzaklaştıranlar): Ekonomik yetersizlikler ve düşük ücretler. İşsizlik baskısı ve kariyer imkanlarının kısıtlı olması. Yetersiz Ar-Ge yatırımları ve bilimsel araştırma altyapısının zayıflığı. Liyakatsizlik ve sosyal/siyasi istikrarsızlık.

Çekici Nedenler (Hedef Ülkeye Yaklaştıranlar): Yüksek gelir ve iyi yaşam standartları. Gelişmiş laboratuvarlar, teknoloji ve akademik özgürlük ve Çocuklar için daha iyi eğitim ve sosyal güvenlik imkanları.

TEMEL ETKİLERİ

Göç veren ülke için: Bilimsel ve teknolojik ilerleme yavaşlar, yetişmiş insan kaynağı kaybı yaşanır ve ekonomik kalkınma zarar görür.

Göç alan ülke için: Bilim, teknoloji, sağlık ve inovasyon alanlarında büyük bir insan sermayesi kazanımı elde edilir.

Tersine Beyin Göçü: Yurtdışına gitmiş nitelikli kişilerin, ülkelerinde sağlanan yeni teşvik ve imkanlarla geri dönmesi sürecidir.

YÜZDE 2.2 GİDİYOR!

Türkiye'de lisans eğitimini tamamlayan yükseköğretim mezunları arasında yurt dışına göç edenlerin oranı yüzde 2,2'ye yükseldi.

Yani 100 yetişmiş elit beyin bu ülkeden gidiyor.

Az gibi görünüyor ama 1000’de 20 ve katları ise daha acı bir faturaya dönüşüyor.

Yıllarca yatırım yaptığınız insanlar elinizden uçup gidiyor.

Yüksek Lisans programlarında Moleküler Biyoloji ve Genetik öne çıkıyor

Mezunların lisans programlarına göre beyin göçü oranları incelendiğinde, ilk sırada yüzde 13,1 ile moleküler biyoloji ve genetik yer aldı.

Bu bölümü yüzde 13 ile işletme mühendisliği, yüzde 11 ile matematik mühendisliği, yüzde 10,9 ile elektronik mühendisliği ve yüzde 10,2 ile fizik mühendisliği izledi.

ALMANYA EN FAVORİ ÜLKE

Göç için tercih edilen ülkeler arasında Almanya ilk sırada yer alıyor.

Bu arada ilginç bir detay daha var TÜİK’in verilerine göre.

Fransızca eğitim alan her on kişiden biri göç etti.

Mezunların öğrenim diline göre beyin göçü oranlarında Fransızca eğitim alanlar yüzde 10,5 ile ilk sırada yer aldı.

Fransızcayı yüzde 7,5 ile Almanca, yüzde 6,8 ile İngilizce ve yüzde 5 ile Rusça izledi.

Bir lisans programını tamamlayanların göç etmek için tercih ettikleri ilk beş ülke sırasıyla Almanya (%22,0), Amerika Birleşik Devletleri (%16,9), Birleşik Krallık (%10,5), Hollanda (%8,3) ve Kanada (%5,2) oldu.

EN ÇOK BEYİN GÖÇÜ

ALAN ÜLKELER KİMLER?

Soruyu bu kez tersten soralım mı?

Peki bu Beyin göçünü en çok alan ülkeler hangileri?

Küresel ölçekte nitelikli insan kaynağını ve beyin göçünü en çok çeken ülkelerin başında Amerika Birleşik Devletleri (ABD) var.

ABD'yi Norveç, İsveç, Kanada ve Almanya gibi gelişmiş ülkeler takip ediyor.

Türkiye'den yapılan beyin göçüne bakıldığında ise TÜİK verilerine göre lisans mezunlarının gitmeyi en çok tercih ettiği ülke Almanya (%22) olup, Almanya'yı ABD (%16,9) ve Birleşik Krallık (%10,5) izlemekte.

TÜİK VERİLERİ NE DİYOR?

Yazımızı rakamsal verilerle ete kemiğe büründürelim mi?

Yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı 2025 yılında bir önceki yıla göre artarak %2,2 oldu.

Beyin göçü oranı kadınlarda %1,8, erkeklerde ise %2,7 olarak gerçekleşti.

Yükseköğretim beyin göçünün en yüksek olduğu il İstanbul oldu.

Vakıf üniversitesi mezunlarında beyin göçü oranı %4,4.

En yüksek beyin göçü oranına sahip alan bilişim ve iletişim teknolojileri.

En yüksek beyin göçü oranına sahip bölüm moleküler biyoloji ve genetik.

Fransızca eğitim alan mezunlar, en yüksek beyin göçü oranına sahip.

Mezunların en çok göç ettiği ülke Almanya oldu.

Almanya’ya göç eden mezunlar içinde en büyük paya sahip lisans programı bilgisayar mühendisliği olurken, Birleşik Krallık ve Hollanda’yı en fazla tercih eden mezunlar yine aynı bölümden oldu.

Amerika Birleşik Devletleri‘ne göç eden mezunlar içinde en büyük paya sahip lisans programı elektrik-elektronik mühendisliği iken, Kanada’ya göç etmeyi tercih eden mezunlar arasında en fazla paya sahip olan lisans programı işletme oldu.

İSTANBUL İHRAÇ

MERKEZİ GİBİ...

Yükseköğretim beyin göçü oranının en yüksek olduğu il 2025 yılında %4,0 ile İstanbul olurken, bu ili sırasıyla İzmir, Ankara, Eskişehir ve Yalova izledi.

Yükseköğretim beyin göçü oranının en düşük olduğu il ise %0,2 ile Siirt olurken, bu ili sırasıyla Hakkâri, Kilis, Van ve Bitlis izledi.

Yükseköğretim beyin göçü oranının erkeklerde en yüksek olduğu ilk beş il %4,7 ile İstanbul, %4,4 ile İzmir, %3,6 ile Ankara, %2,9 ile Eskişehir ve %2,8 ile Yalova oldu.

Yükseköğretim beyin göçü oranının kadınlarda en yüksek olduğu ilk beş il %3,4 ile İstanbul, %2,8 ile İzmir, %2,4 ile Ankara, %1,7 ile Eskişehir ve %1,5 ile Bursa oldu.

AYRINTILAR MI?

Üniversite türüne göre beyin göçü oranları incelendiğinde, devlet üniversitesi mezunlarında oran 2024 yılında yüzde 1,7 iken 2025 yılında yüzde 1,9'a yükseldi.

Vakıf üniversitesi mezunlarında ise 2024 yılında yüzde 4,3 olan beyin göçü oranı, 2025 yılında yüzde 4,4'e çıktı.

Vakıf üniversitesi mezunları arasında 2025 yılında en yüksek beyin göçü oranı yüzde 8,6 ile tam burslu eğitim alanlarda görüldü.

Bu grubu yüzde 3,8 ile kısmi burslu eğitim alanlar ve yüzde 3,7 ile ücretli eğitim alanlar izledi.

BİLİŞİM VE İLETİŞİM

TEKNOLOJİLERİ ZİRVEDE

Eğitim ve öğretim alanlarına göre en yüksek beyin göçü oranı yüzde 7 ile bilişim ve iletişim teknolojilerinde görüldü.

Bu alanı yüzde 4,8 ile mühendislik, imalat ve inşaat, yüzde 3 ile doğa bilimleri, matematik ve istatistik izledi.

Bilişim ve iletişim teknolojileri, hem erkeklerde hem de kadınlarda beyin göçü oranının en yüksek olduğu eğitim ve öğretim alanı oldu. Bu alandaki oran erkeklerde yüzde 8,2, kadınlarda ise yüzde 5,1 olarak gerçekleşti.

Beyin göçü oranının en düşük olduğu eğitim ve öğretim alanı erkeklerde yüzde 0,8 ile tarım, ormancılık, balıkçılık ve veterinerlik olurken, kadınlarda yüzde 0,7 ile eğitim oldu.

ONLARA SAHİP ÇIKMALIYIZ!

Bir ülkenin kalkınmasının en önemli etkenlerinden birisi vatanını, milletini seven bilim insanları, doktorlar, mühendisler, araştırmacılar, sanatçılar gerekiyor.

Ülkemizin en kısa sürede bir çok konu başlığı gibi Beyin Göçü mevzusuna da bir çözüm üretmesi şart.

Bu kadar büyük yatırım yapılan deha seviyesinde ki dahi beyinlerin ülkemizden gidişleri belki kimsenin umurunda bile değil ama çok ama çok acı bir tablo ve telafisi de mümkün değil!

Türkiye’nin durumu malum.

Kalkınmada öncelikli isimler Beyin takımı.

Biz ne yapıyoruz.

Gidene “Güle güle” diyor, ülkeye ne kadar vasıfsız, çapsız adam varsa doldurup onları da “Oy deposu” olarak görüp memleketin başına etnik kimlikler ve açılım gibi saçmalıklar türeterek bela ediyoruz.

Hem bu ülkeye, he de bu ülkenin parlak beyinlerine el birliği ile yazık ediyoruz.

ETİKETLER: