Kısa adı SES…
KESK’e bağlı Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası tam adı.
Geçtiğimiz günlerde önemli bir açıklamaları oldu.
Neye dair mi?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2027 Yılı Bütçesi ile ilgili.
Başlık: Kamusal Sorumluluk, Sosyal Adalet ve Hak Temelli Hizmet Perspektifi.
Gelelim satır başlarına.
BÜTÇELER SADECE
MALİ TABLO DEĞİLDİR
SES Kayseri Şubesi Yönetim Kurulu diyor ki;
Bütçeler sadece mali tablolar değil, kamusal kaynakların nasıl ve kime ayrılacağını belirleyen siyasi tercihlerdir.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 2027 bütçesi 677,3 milyar TL olup, merkezi bütçe içindeki payı son beş yılın en düşük seviyesine gerilemiştir. Bu durum, sosyal hizmetlerin kamusal öncelik olarak yeterince desteklenmediğini göstermektedir.
Sosyal devlet, sadece kriz ve yoksulluk anında değil, yapısal eşitsizlikleri ve dışlanmayı ortadan kaldıracak politikalar geliştirmelidir.
Ancak 2027 bütçesi sosyal yardımlara büyük oranda odaklanırken, koruyucu ve önleyici hizmetlere ayrılan kaynaklar sınırlı kalmıştır.
Program bazında kaynak dağılımı şöyledir: Yoksullukla Mücadele ve Sosyal Yardımlaşma %50,97; Engellilerin Toplumsal Hayata Katılımı %24,13; Çocuk Koruma %11,30; Aile Hizmetleri %4,43; Sağlıklı Yaşlanma %4,35; Kadının Güçlenmesi ise sadece %1,41 pay almaktadır. Koruyucu ve toplum temelli hizmetlere ayrılan payın düşük olması, Bakanlığın önceliklerini açıkça göstermektedir.
TÜRKİYE’DE GÖRELİ YOKSULLUK %13-20,6
Devam ediyoruz Sendikanın görüşleri ile;
Yoksulluk çok boyutludur, yalnızca gelir değil, barınma, eğitim, sağlık ve toplumsal katılımı da kapsar. TÜİK verilerine göre Türkiye’de göreli yoksulluk %13-20,6, sosyal dışlanma riski %27,9, çocuk yoksulluğu ise özellikle yüksektir (çocukların %31-37’si risk altında, dört ve üzeri çocuklu ailelerde %64). Yoksullukla mücadele bütçesinin %99,94’ü nakdi yardımlara ayrılmış sosyal hizmet ve yatırımlar ihmal edilmiştir.
ÇOCUK, ENGELLİ, YAŞLI VE KADIN HİZMETLERİ…
Çocuk hizmetlerinde koruma ihtiyacı doğduğunda değil, risk erken tespit edilmeli, aile desteklenmeli ve çocuk hakları korunması gerekirken 2026-2027 hedefleri bu ihtiyacı karşılamamaktadır. Yatırım bütçesi oldukça yetersizdir (%1,4 sermaye payı).
Engelli hizmetlerinde bağımsız yaşam ve toplumsal katılım temel alınmalı; bakım, destek ve erişilebilirlik hizmetleri güçlendirilmelidir. 2027 bütçesi %75,8’i nakdi transferlere yönelik, hizmet, yatırım payı düşüktür.
Yaşlı hizmetlerinde bağımsızlık ve yaşam kalitesi korunmalı, evde bakım, gündüzlü bakım ve huzurevleri entegre geliştirilmeli mevcut kapasite artışı yaşlı nüfus ile uyumlu değildir. Huzurevine erişimde yoğun talep karşılanamamaktadır ve hizmet kalitesi artırılmalıdır.
Kadın hizmetleri aile politikalarının alt başlığı değil, bağımsız kamusal sorumluluktur. Şiddetle mücadele sadece müdahale değil, önleyici politikalarla yürütülmelidir. 2027 bütçesinde Kadının Güçlenmesi Programına ayrılan pay %1,41 olup, ihtiyaçları karşılamaktan uzaktır.
Aile ve toplum hizmetleri, farklı ihtiyaçları gözeten kapsayıcı anlayışla yürütülmeli; sosyal hizmet merkezleri güçlendirilmeli, bağımlılık, şiddet, çocuk koruma yaşlı-engelli destek hizmetleri sürdürülebilir modellerle entegre edilmelidir. Bütçe dağılımı ve performans göstergelerinde şeffaflık eksik olup değerlendirmeyi zorlaştırmaktadır. Mevcut kaynak dağılımı ve yatırım payları yetersizdir.
SES OLARAK TALEPLERİMİZ
GENEL TALEPLERİMİZ
-Bütçe süreçleri sendikaların, meslek örgütlerinin, hizmet alanların ve ilgili sivil toplum kuruluşlarının katılımına açık hale getirilmeli; kaynak kullanımı ve hizmet sonuçları düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
-ASHB’nin merkezi yönetim bütçesi içindeki payı, sosyal hizmet ihtiyacı ve toplumsal eşitsizlikler dikkate alınarak artırılmalı, sorunu çözmeye odaklı, kapsamlı ve ihtiyaca uygun bütçe ile desteklenmelidir.
-Sosyal yardımlar, yoksulluğun sonuçlarını geçici olarak hafifleten uygulamalarla sınırlı kalmamalı; barınma, beslenme, sağlık, eğitim, bakım, istihdam ve sosyal katılım haklarını birlikte güvence altına alan bütünsel sosyal politikalarla bütünleştirilmelidir.
-Temel haklar (barınma, sağlık, eğitim, işçi hakları, sosyal güvenlik, yoksulluk ve sosyal dışlanmaya karşı koruma gibi) kesintisiz ve güvence altına alınmış şekilde uygulanmalıdır.
-Sosyal hizmetler ve yardımlar hak temelli sunulmalı; siyasi çıkarlar, tahakküm ilişkileri, bağımlılık yaratıcı uygulamalar ve rant politikalarından arındırılmalıdır.
-Temel haklar (barınma, sağlık, eğitim, işçi hakları, sosyal güvenlik, yoksulluk ve sosyal dışlanmaya karşı koruma gibi) kesintisiz ve güvence altına alınmış şekilde uygulanmalıdır.
-Yoksullukla mücadelede kadın, çocuk, engelli, yaşlı ve bakım yükü özel olarak ele alınmalı, ücretsiz ve nitelikli kamusal hizmetler yaygınlaştırılmalıdır.
-Çocuk hakları konusunda Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi rehber alınarak mevzuat ve uygulamalar düzenlenmeli, çekinceler kaldırılmalıdır.
-Çocuk koruma hizmetlerinde çocuğun üstün yararı gözetilmeli; önleyici hizmetler ve nitelikli bakım kuruluşları güçlendirilmelidir.
-Okul çağındaki çocukların bir öğün parasız, nitelikli besleyici ve hijyenik yemek ve temiz içilebilir su ihtiyacı için bütçeden pay ayrılmalıdır.
-Uyuşturucu ve madde kullanımı özellikle çocuklara yönelik artışın önüne geçmek için etkili önleyici politikalar ve tedbirler uygulanmalıdır.
-Göçmen, mülteci ve sığınmacılar için insani yaşam koşullarını sağlayacak özel sosyal politikalar geliştirilip yeterli kaynak ayrılmalıdır.
-Kadın konukevleri, ŞÖNİM’ler ve kadınlara yönelik sosyal hizmetlerin kapasitesi artırılmalı; şiddetle mücadele ve ekonomik bağımsızlık politikaları birlikte yürütülmelidir.
-Kadına ve çocuğa yönelik şiddetle mücadele için yeterli bütçe ayrılmalı, İstanbul Sözleşmesi, CEDAW ve 6284 sayılı kanun gereklilikleri eksiksiz hayata geçirilmelidir.
-Engelli bireylerin bağımsız yaşamı, erişilebilirlik, kapsayıcı eğitim, istihdam, rehabilitasyon ve kamusal bakım hizmetleri güvence altına alınmalıdır.
-Yaşlılara yönelik evde destek, gündüzlü bakım ve kurumsal bakım hizmetleri yaygınlaştırılmalı; bakım sorumluluğu ailelerin ücretsiz emeğine bırakılmamalıdır.
-Olağanüstü durumlar (salgın, deprem, sel) ve ekonomik krizler göz önünde tutularak, yoksulluğu önleyici tedbirler alınmalıdır.
-Kuruluşların bakım, beslenme, sağlık, güvenlik, erişilebilirlik, bakım-onarım ve depreme dayanıklılık ihtiyaçları için yeterli işletme ve yatırım ödeneği ayrılmalıdır.
İŞ KOLU EMEKÇİLERİ İÇİN TALEPLER
-İş kolundaki tüm emekçiler için emekliliğe yansıyan yoksulluk sınırı üzerinde temel ücret olmalı, eğitim durumu, hizmet yılı, yapılan işin niteliği, riski, sosyal hizmet tazminatı vb. kriterler eklenerek giydirilmiş ücretler belirlenmelidir.
-Bütçede personel ödemelerinde personel açığı düşünülerek, kadrolu ve güvenceli istihdamla personel açığının hızlı bir şekilde giderilmesi için ödenek artırılmalı, iş kolu emekçilerinin güvenceli, kadrolu çalışması sağlanmalıdır.
-Ağır engelli, çocuk ve yaşlılara hizmet veren yatılı kurumlarda çalışanların ek ödeme oranlarına ilave puan artışı yapılmalı.
-Meslek farklılıklarını ve meslek sorumluluk sınırlarını ortadan kaldıran, kişilere görevi ve yetkisi olmayan işlerin yaptırılmasına zemin hazırlayan “sosyal çalışma görevlisi” tanımı ortadan kaldırılmalıdır.
-Meslek çalışanları mesleklerin sorumluluk alanları ve sınırları çerçevesinde tanımlanmalı, çalışanlara keyfi ve görevleri dışında işlerin yaptırılması engellenmelidir.
-Yatılı kurumlarda çalışan personelin nöbet ücretleri artırılmalı, yatılı olmayan kurumlarda gerçekleştirilen fazla çalışma ücretlendirilmelidir.
-İcap nöbetleri ve danışmanlık tedbirleri için ödenen ücretler yapılan işin ve çalışanların emeğini karşılayacak şekilde artırılmalıdır.
-Mesleki eğitim olanaklarının artırılması, görevde yükselme ve unvan değişikliği süreçleri liyakat esasına dayandırılmalı, sözlü sınav kaldırılmalıdır.
-Fiilen Genel İdari Hizmetleri sınıfı işlerini yapan yardımcı hizmetler personelinin sınavsız GİHS kadrosuna geçişleri sağlanmalıdır.
-Çocuk eğiticilerinin kadrosu GİHS’ ten çıkarılarak SHS’ na alınmalıdır.
-İdarecilik kadrolarına liyakat ve seçim yöntemi ile atama yapılmalı, atama ve yer değiştirme yönetmeliği değiştirilmelidir. Atama ve yer değiştirmelerde hiçbir kurumda olmayan koşul ve kriterler ortadan kaldırılmalıdır.
-Sosyal Hizmetler risk ve tehdidin yüksek olduğu çalışma alanları olduğundan çalışanlara yönelik tehlike ve risklere karşı iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri alınmalıdır.
-Sosyal hizmetler iş kolunda çalışan emekçilerin ikincil travmaya maruz kalma riski oldukça yüksektir. Çalışan emekçilerin çalışma koşulları ve emeklerinin ücretlendirilmesi açısından sübvansiyonel düzenlemelerin derhal hayata geçirilmesini talep ediyoruz.
-Yatılı sosyal hizmet kurumlarında çalışan bakım personellerine tayin hakkı verilmelidir.
-Sosyal Risk Haritası Projesi gibi uygulamalar, emekçilerin meslek ve iş tanımları ile istihdam sayıları gözetilerek kişisel verilerin korunması (KVKK) ve işçi sağlığı ile güvenliği önlemlerinin sağlam bir şekilde güvence altına alınacağı bir komisyon tarafından titizlikle tartışılarak hayata geçirilmelidir.
Güçlü sosyal hizmetler, ancak güçlü bir sosyal devlet anlayışı, yeterli kamusal kaynak ve güvenceli sosyal hizmet emeğiyle mümkündür.
2027 bütçesi, toplumsal ihtiyaçları ve hak temelli sosyal hizmet anlayışını esas alan bir kaynak dağılımıyla yeniden ele alınmalıdır.