Hayatımıza son dönemde girdi.
Birçok kişi için beleş.
Nerede ise bahşiş at ya da boş mezar.
İşin nereye varacağından habersiz daldılar.
Zaten İnternet ile işler epey çığırından çıkmıştı Dünya’da.
Bir de bu mesele işin içine girince her şey allak-bullak oldu.
Deyim yerinde ise altını üstüne getirdiler İnternetin.
Kimsenin güvenliği kalmadı.
ARKA PLANDAKİ
BÜYÜK FOTOĞRAF
Aslında ilk etapta bakarsanız büyük kolaylık.
Gazeteci için köşe yazmak, öğrenci için ödev yapmak, öğretmen için derse hazırlık, mimar için proje üretmek ve daha aklınıza gelebilecek her türlü kolaylık var.
Ancak işin arka planında daha da büyük bir oyun var. Resmen sizin aklınızı çalıyorlar.
Büyük bir Düşünce ve fikir havuzu bu aslında.
Daha önce yaptıkları milleti Dünyanın bir başka ülkesindeki insanlarla eşleştirme döneminin daha da ilerisine geçmiş durumdalar.
Sizin projeleriniz, fikirleriniz Dünya’nın bir başka ülkesinde siz daha patent başvurusu bile yapamadan en parlak proje olarak hayata geçiriliyor e birileri sizin sırtınızdan büyük servetler elde edebiliyor.
HERKES TEHDİT ALTINDA…
Zaten İnternet sayesinde her türlü bilginize, belgenize, banka hesaplarınıza, hayatınızın tüm mahremine sızıyorlardı son gelişmeler ile insanoğlu resmen modern çağın daha da büyük bir kölesi ve işsiz kalmakla karşı karşıya kalmış durumda.
Hatta ve hatta sizin resminizi, isminizi, vücudunuzu kullanarak olmadığınız ortamlarda, bulunmadığınız mekanlarda, bir araya gelme ihtimaliniz bile bulunmayan insanlarda her türlü ortama bile sokabiliyor, sizi, yakınlarınızı öylesine kötü durumlarda sokabiliyorlar ki…
Peki bu konu başlığı ne?
Kimler bunun farkında.
Ya da kimler bu tehlikeyi uyarıyor.
Bahsettiğimiz konu yapay zeka. Son derece tehlikeyi bir sınırdayız.
Bu konuya dair AGÜ’nen geçen hafta içerisinde önemli ve de anlamlı bir uyarısı oldu.
YAPAY ZEKA NEDİR?
Önce bu konuyu bilmeyenler, ilgi duymayanlar, ya da umursamayanlar için biraz açalım. Yapay zekâ (AI), bilgisayar sistemlerinin ve makinelerin öğrenme, akıl yürütme, problem çözme, algılama ve karar verme gibi normalde insan zekâsıyla yapılan işleri yerine getirme yeteneğidir. Temel Türleri;
• Dar Yapay Zekâ (ANI): Belirli ve tanımlı tek bir görev alanında çalışan sistemlerdir (örneğin: sesli asistanlar, öneri algoritmaları, çeviri araçları ve ChatGPT gibi dil modelleri). Günümüzde kullanılan tüm yapay zekâlar bu sınıftadır.
• Genel Yapay Zekâ (AGI): İnsanın yapabildiği herhangi bir zihinsel görevi öğrenip uygulayabilen, henüz geliştirilmemiş teorik bir düzeydir.
• Süper Yapay Zekâ (ASI): Her alanda insan zekâsını geride bırakabilecek, henüz araştırma aşamasındaki kavramsal bir aşamadır.
Çalışma Yöntemleri ve Alt Dalları
• Makine Öğrenmesi (ML): Sistemlerin açıkça programlanmak yerine örnek verilerden örüntüler çıkararak zamanla gelişmesini sağlayan alt daldır.
• Derin Öğrenme (DL): Çok katmanlı sinir ağları kullanarak büyük veri setlerinden görsel, ses ve metin gibi karmaşık bilgileri analiz eden ileri bir yöntemdir.
• Üretken Yapay Zekâ (Generative AI): Öğrendiği veri ve örüntülere dayanarak yeni metinler, görseller, sesler veya kodlar üretebilen sistemlerdir.
AVANTAJ-DEZAVANTAJLAR
Yapay zeka, iş süreçlerini hızlandırma, büyük verileri analiz etme ve insan hatalarını azaltma gibi büyük avantajlar sunarken işsizlik riski, veri gizliliği ihlalleri ve etik sorunlar gibi ciddi dezavantajlar da barındırır.
Yapay Zekanın Avantajları
• Yüksek Verimlilik ve Hız: Büyük veri setlerini saniyeler içinde işleyerek zaman kazandırır ve süreçleri otomatikleştirir.
• İnsan Hatasının Azalması: Mantıksal ve matematiksel analizlerde duygulardan arınmış, tutarlı kararlar alır.
• 7/24 Kesintisiz Çalışma: Yorulma veya uyku ihtiyacı olmadan günün her saati aktif hizmet verebilir.
• Sağlık ve Teşhis Kolaylığı: Erken kanser tespiti, kişiselleştirilmiş tedavi yöntemleri ve robotik cerrahi alanlarında çığır açar.
• Kişiselleştirilmiş Deneyimler: Netflix veya Spotify gibi platformlarda kullanıcı alışkanlıklarına göre özel öneriler sunar.
• Riskli Görevler: Orman yangını takibi, otonom sürüş veya tehlikeli saha çalışmaları gibi insan hayatını riske atan alanlarda güvenle kullanılır.
Yapay Zekanın Dezavantajları
• İşsizlik ve İş Gücü Kaybı: Otomasyonun yaygınlaşması, özellikle rutin ve düşük nitelikli iş kollarında istihdamı azaltabilir.
• Gizlilik ve Veri Güvenliği: Büyük miktarda kullanıcı verisinin işlenmesi, kişisel bilgilerin sızması ve mahremiyet ihlalleri riskini artırır.
• Önyargı ve Ayrımcılık: Yapay zeka modelleri, eğitildikleri verilerdeki insan kaynaklı önyargıları öğrenebilir ve haksız kararlar üretebilir.
• Yaratıcılık ve Duygu Eksikliği: Gerçek bir bilinç, empati veya özgün yaratıcılık barındırmaz; sadece olasılıklara göre çıktı üretir.
• Bağımlılık ve Temel Becerilerde Gerileme: Sürekli yapay zekaya güvenmek; insanlarda eleştirel düşünme, problem çözme ve araştırma becerilerini zayıflatabilir.
• Yüksek Maliyet ve Güvenlik Tehditleri: Kurulum, güncelleme ve donanım maliyetleri yüksektir; kötü niyetli kişilerce siber saldırı veya dezenformasyon amacıyla kullanılabilir
AGÜ SENATOSUNDAN DÜNYA
KAMUOYUNA YAPAY ZEKÂ UYARISI
Abdullah Gül Üniversitesi Senatosu, yayınladığı bildiri ile yapay zekânın insanlık için oluşturduğu risklere dikkat çekerek, küresel denetim sağlayacak uluslararası bir yapı kurulması çağrısında bulundu.
Abdullah Gül Üniversitesi (AGÜ) Senatosu, yayınladığı bildiride, yapay zekânın kontrolsüz gelişiminin insanlık için oluşturduğu risklere dikkat çekerek küresel denetim sağlayacak devletler üstü bir yapı kurulması çağrısında bulundu.
Senatonun bildirisinde, yapay zekânın güvenlikten mahremiyete, çalışma hayatından çevresel etkilere kadar uzanan risklerine dikkat çekildi. İnsanların düşünme ve karar verme sorumluluğunu algoritmalara devretmesinin de ciddi bir tehlike oluşturduğu vurgulandı.
Dünya hükümetlerini ortak hareket etmeye ve devletler üstü bir denetim yapısını acilen hayata geçirmeye çağıran AGÜ Senatosunun bildirisi aynen şöyle: “Abdullah Gül Üniversitesi Senatosundan Dünya Kamuoyuna Duyuru; Abdullah Gül Üniversitesi Senatosu, hızla gelişen yapay zekâ teknolojileri ve farklı ülkelerde özel sektörün şiddetli rekabet ortamında geliştirdiği yapay zekâ modelleri ile ajanlarına ilişkin kaygı ve önerilerini dünya kamuoyuyla paylaşma gereği duymuştur.
Denetimsiz bir ortamda, büyük ölçüde rekabet güdüsüyle ilerleyen yapay zekâ teknolojileri, robotik teknolojilerle birleştiğinde insanlık için ciddi ve çok yönlü riskler doğurmaktadır.
Bu teknolojileri geliştiren ve kontrol eden aktörlerin ne ölçüde sorumlu davrandığına dair yeterli şeffaflık yoktur.
Uluslararası düzeyde bu süreçleri bağlayıcı biçimde ve küresel ölçekte denetleyebilecek etkin bir mekanizma henüz bulunmamaktadır.
Riskler etkin biçimde yönetilebilirse yapay zekanın insanlığa katkısı çok büyük olabilir. Üniversitemiz yapay zekânın güvenli ve insan merkezli kullanımına yönelik araştırma, eğitim ve yapay zekâ okuryazarlığı faaliyetlerini kararlılıkla sürdürecektir; ancak bugün bu riskler gereğince yönetilememektedir ve gerekli önlemler alınmazsa felakete varan sonuçlar doğabilir. Yapay zekânın insan gibi düşünmeye başlaması asıl tehlike değildir; asıl tehlike, insanların ve kurumların bilişsel tembellik sarmalına düşerek düşünme ve karar verme sorumluluğunu algoritmalara devretmeye başlamasıdır.
* Yaşamı, özgürlüğü ve adaleti etkileyen, geri dönüşü olmayan nihai nitelikteki kararlar hiçbir koşulda algoritmalara bırakılmamalıdır.
* Yapay zekânın sağladığı avantajlar birkaç aktörün elinde toplanmamalıdır. Aksi halde onu yönetenlerle ona tabi olanlar arasında kalıcı bir bilişsel sınıf ayrımı doğacaktır.
* Dezenformasyon, siber saldırılar, biyolojik ve nükleer tehditler artık sistemik ve katastrofik sonuçlar doğurabilecek düzeydedir. Bu risklerin ele alınması ertelenemez.
* Yapay zekânın bedeli yalnızca geleceğin felaket senaryolarında değil, bugün de ödenmektedir: Mahremiyetin aşınması, dönüşümün yükünün en kırılgan çalışanlara yüklenmesi ve büyük modellerin artan enerji ve su tüketimi bunlardan sadece birkaçıdır.
* Teknoloji baş döndürücü bir hızla ilerlerken onu denetleyecek etkin bir düzenleme henüz yoktur. Bu boşluk, akademinin sessiz kalmasını değil, öncülük etmesini gerektirir.
Dünya hükümetleri, yapay zekâ teknolojilerinin gelişimini düzenleyecek ve denetleyecek devletler üstü bir kurumsal yapıyı acilen oluşturmalı ve işlevsel hâle getirmelidir.
Bu yapı bağımsız uluslararası denetçilerin ve bilim insanlarının etkin biçimde temsil edildiği bir anlayışla kurgulanmalıdır.
Abdullah Gül Üniversitesi Senatosu olarak bu kritik konuda dünya kamuoyunu bilgilendirmeyi, uyarmayı ve alınacak önlemlere yönelik girişimleri desteklemeyi akademik sorumluluğumuzun gereği sayarız.
Dünya kamuoyuna saygıyla duyururuz.”
Göründüğü gibi AGÜ olayı bir başka perspektiften ele alarak özellikle eğitim bazındaki tehlikelere dikkat çekerek, değerlendiriyor ve ciddi uyarılarda bulunarak alınması gereken önlemler konusunda herkese açık bir çağrıda bulunuyor.
GÜNAYDIN…
Bilgilerinizi, belgelerinizi, düşüncelerinizi, projelerinizi, geleceğinizi çalıyorlar ama siz hala uyuyor musuz?
Bu arada sizi aptallaştırıyorlar, çalıyorlar ve işsiz bırakıyorlar.
Çok geç kalmadan uyanın lütfen.
Geçte olsa Günaydın!